Επικερδής καλλιέργεια φαρμακευτικών φυτών στην Ελλάδα
Παρά την οικονομική κρίση των τελευταίων ετών οι
κυριότερες εισαγωγικές Ευρωπαϊκές χώρες ΑΦΦ όπως η Γαλλία, Γερμανία, Αγγλία,
Ελβετία και Ιταλία αναζητούν έντονα τα ελληνικά βιολογικά προϊόντα και
προσφέρουν πολύ ικανοποιητικές τιμές. Έτσι στον Πίνακα 3 βλέπουμε ότι οι τιμές
χονδρικής πώλησης για την ξηρή δρόγη κυμαίνονται φέτος από 5 ευρώ το κιλό για το
δενδρολίβανο μέχρι τα 12 ευρώ το κιλό για την εχινάκεια. Με αποδόσεις από 100
Kg/στρέμμα
μέχρι 400 Kg/στρέμμα, ανάλογα με το είδος και το μέρος του
φυτού, παρατηρούμε, στην τελευταία στήλη του Πίνακα 3 ότι οι μικτές απολαβές
ανέρχονται από 960€ έως και 4800€ το στρέμμα.
Πίνακας 3. Ενδεικτικές τιμές χονδρικής πώλησης και αποδόσεις
καλλιεργούμενων ΑΦΦ.
|
Φυτό
|
€/kg
|
Φυτικό μέρος
|
Απόδοση Kg/στρέμμα
|
Έσοδα μικτά €/στρέμμα
|
|
Achillea
millefolium (αχίλλεια)
|
6,5
|
ανθισμένες
κορυφές
|
300
|
1950
|
|
Melissa
officinalis (μελισσόχορτο)
|
10
|
φύλλο
|
400
|
4000
|
|
Rosmarinus
officinalis (δενδρολίβανο)
|
5
|
φύλλο
|
300
|
1500
|
|
Origanum
vulgare (ρίγανη)
|
8
|
φύλλο
|
120
|
960
|
|
Thymus
vulgaris
(θυμάρι)
|
7,5
|
φύλλο
|
400
|
3000
|
|
Satureja
hortensis (θρούμπι)
|
6,5
|
φύλλο
|
400
|
2800
|
|
Origanum
majorana
(μαντζουράνα)
|
7
|
φύλλο
|
200
|
1400
|
|
Echinacea purpurea
radix (εχινάκεια)
|
12
|
ρίζα
|
400
|
4800
|
|
Ocimun
basilicum (βασιλικός)
|
7,5
|
φύλλο
|
400
|
3000
|
|
Chamomilla
matricaria
(χαμομήλι)
|
10
|
άνθος
|
100
|
1000
|
|
Salvia
officinalis (φασκόμηλο)
|
7,5
|
φύλλο
|
400
|
3000
|
|
Mentha
piperita
(μέντα)
|
10
|
φύλλο
|
300
|
3000
|
|
Sideritis sp.
(τσάι του βουνού)
|
8
|
φύλλο
|
120
|
960
|
|
Lavandula
angustifolia (λεβάντα)
|
10
|
άνθος
|
200
|
2000
|
|
Origanum
dictamnus (δίκταμος)
|
8
|
φύλλα
|
200
|
1600
|
Αν λάβουμε υπόψη ότι εκτός από την εγκατάσταση της
πολυετούς φυτείας, που δεν ξεπερνά τα 600€/στρέμμα, οι άλλες δαπάνες για τις
καλλιεργητικές φροντίδες (λίπανση, άρδευση, ξεβοτάνισμα) είναι σχετικά μικρές,
τότε οι καθαρές απολαβές, σε σύγκριση με άλλα γεωργικά προϊόντα, είναι πάρα πολύ
υψηλές.
Οι απολαβές αυτές γίνονται ακόμα μεγαλύτερες εάν
οι παραγωγοί προχωρήσουν οι ίδιοι στην μεταποίηση, δηλαδή στην απόσταξη ή την
εκχύλιση των προϊόντων τους. Τα αιθέρια έλαια και τα υδατικά εκχυλίσματα των ΑΦΦ
είναι επίσης περιζήτητα όχι μόνο από τους κλάδους των τροφίμων, φαρμάκων κλπ,
αλλά και από τη σύγχρονη κτηνοτροφία και τη βιολογική γεωργία ως φυσικά
αντιβιοτικά και ως αβλαβή φυτοπροστατευτικά χάρη στις ευρέως φάσματος
αντιμικροβιακές και εντομοαπωθητικές ιδιότητες. Η επένδυση προς αυτή την
μεταποίηση δεν απαιτεί μεγάλα κεφάλαια και μπορεί να απασχολήσει εξειδικευμένο
προσωπικό από πτυχιούχους τεχνικούς και άλλους επιστήμονες που θα μπορούσαν να
είναι στελέχη της τοπικής κοινωνίας.
Αξίζει να τονιστεί ότι οι
τιμές πώλησης αιθερίων ελαίων που εισάγονται στην Ελλάδα (Πίν. 4) είναι αρκετά
υψηλές. Συνεπώς οι Έλληνες παραγωγοί αρωματικών φυτών, εφόσον οι ίδιοι
αποστάζουν και παραλαμβάνουν τα αιθέρια έλαια των φυτών που καλλιεργούν, είναι
δυνατό να απολαμβάνουν αντίστοιχα επίπεδα τιμών.
Πίνακας 4: Ενδεικτικές τιμές πώλησης αιθερίων ελαίων που
εισάγονται στην Ελλάδα.
|
Αιθέριο έλαιο
|
100 mL
|
500 mL
|
1 L
|
|
Μέντα*
|
19,74
|
92,71
|
171,68
|
|
62,39
|
292,95
|
542,51
| |
|
Μελισσόχορτο*
|
31,15
|
146,27
|
270,87
|
|
194,14
|
911,62
|
1688,19
| |
|
537,46
|
2523,70
|
4673,51
| |
|
Βασιλικός
|
38,97
|
182,99
|
338,88
|
Πηγή:
Αιθέριο, The essential cava (2000)
*
Η διαφορά στην τιμή οφείλεται στην
ανομοιογένεια των προϊόντων (καθαρότητα, σύσταση κλπ).
Ως ακαδημαϊκή κοινότητα και ιδιαίτερα ως
εργαστήριο Χημείας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών σταθήκαμε δίπλα στους
ενδιαφερόμενους από το πρώτο κάλεσμά τους και προσπαθούμε να καλύψουμε τις
περισσότερες ανάγκες τους που ξεπερνούν τα στενά όρια των αρμοδιοτήτων μας. Την
πολύπλευρη βοήθειά μας προσφέρουμε προς τον Αναγκαστικό Συνεταιρισμό
Κροκοπαραγωγών Κοζάνης από το 1986 με χημικές αναλύσεις, με την καθιέρωση νέων
αυστηρότερων διεθνών προδιαγραφών κατά ISO για την βελτίωση της ποιότητας και έλεγχο της
νοθείας, με συμμετοχή στη σύνταξη της ευρωπαϊκής λευκής βίβλου «ο Κρόκος στην
Ευρώπη» και την εκπροσώπηση στον ευρωπαϊκό κλαδικό φορέα Europam. Όλες οι παραπάνω
ενέργειες σε συνδυασμό με τις αέναες προσπάθειες των παραγωγών καθιέρωσαν τον
κρόκο της Κoζάνης στις διεθνείς αγορές ως το καλλίτερο και
ακριβότερο μπαχαρικό στον κόσμο. Επειδή το προϊόν είναι περιζήτητο νέες πλέον
φυτείες μπαίνουν στην περιοχή της Κοζάνης ιδιαίτερα από νέους και μικρής σε
ηλικία παραγωγούς. Το ίδιο συμβαίνει και στη Χίο όπου αυξήθηκε η απασχόληση στον
κλάδο από νέους μαστιχοπαραγωγούς. Η πώληση των προϊόντων με βάση τη μαστίχα
έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα από τη στιγμή που αυτό
γίνεται αποκλειστικά από τα καταστήματα masticha
shop. Στο
Βόρειο Έβρο η συνεργασία μας με τον συνεταιρισμό των σκορδοπαραγωγών Νέας Βύσσας
έχει σαν στόχο την καθιέρωση αυτού του προϊόντος ως προϊόν Προστατευμένης
Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) επειδή, σύμφωνα με τις χημικές μας αναλύσεις
υπερτερεί έναντι πολλών άλλων ελληνικών περιοχών αλλά κυρίως έναντι των
εισαγόμενων από Κίνα και Αργεντινή. Φυσικά δεν περιοριζόμαστε στην στήριξη μόνο
των συνεταιρισμών αλλά και του οποιουδήποτε ιδιώτη που έχει το ανάλογο
ενδιαφέρον. Το παρήγορο είναι ότι, εκτός από την περίπτωση του ΑΣΚΑΦΕΦΑ,
πετυχημένα παραδείγματα αρχίζουν να ξεπροβάλλουν, όλο και περισσότερο στον κλάδο
αυτό. Έτσι, στους πιο γνωστούς παραγωγούς συγκαταλέγονται πλέον εκείνοι που
ασχολούνται με τα ΑΦΦ στη Βόρειο και Κεντρική Ελλάδα. Ιδιαίτερα στους Νομούς
Έβρου, Ροδόπης, Κιλκίς, Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής, Κοζάνης, Καρδίτσας, Μαγνησίας
και Φθιώτιδας, έχοντας δίπλα τους και 3 – 4 μονάδες απόσταξης αιθερίων ελαίων
(Έβρος, Κιλκίς, Κοζάνη και Καρδίτσα).
Κατά τη δεκαετία του 1980 στη βιομηχανική περιοχή
της Κομοτηνής λειτούργησε μονάδα επεξεργασίας (ξήρανσης – αποθήκευσης –
απόσταξης) για τη μέντα (Mentha piperita). Η
καλλιέργεια της μέντας στην ευρύτερη περιοχή πολύ γρήγορα κάλυψε πάνω από 13.000
στρέμματα με πολύ καλές οικονομικές απολαβές στους παραγωγούς. Η προσπάθεια όμως
αυτή πολύ γρήγορα σταμάτησε και τα αίτια δεν εντοπίζονται στην ποσότητα ή την
ποιότητα του προϊόντος, η οποία ήταν εξαιρετική, αλλά κυρίως σε κακούς
διαχειριστικούς χειρισμούς.
Τελευταία φαίνεται ότι δημιουργούνται νέες
προσδοκίες για τους παραγωγούς της Θράκης που ασχολούνται με το τσάι του βουνού
επειδή η τοπική βιομηχανία παραγωγής μπύρας, με βάση αυτό το προϊόν, θα διαθέσει
στην αγορά αφεψήματα τύπου ice-tea. Επειδή η ποιότητα των ελληνικών βοτάνων, όπως
δείχνουν όλες οι έρευνες, είναι πάρα πολύ καλή ας ευχηθούμε η συνεργασία αυτή να
προκόψει και να κρατήσει σε διάρκεια για το καλό του τόπου.
Ελάχιστη ήταν η μέχρι τώρα συνεισφορά της
πολιτείας στην ανάπτυξη του κλάδου των ΑΦΦ στη χώρα μας. Η έλλειψη κατανόησης
της σπουδαιότητας αυτού του δυναμικού κλάδου και στήριξης από τους αρμόδιους
φορείς φαίνεται και από το γεγονός ότι εκτός από τα σχέδια βελτίωσης δεν
«έτρεξε» κανένα άλλο πρόγραμμα. Αλλά ακόμα και αυτό το πρόγραμμα στην τελευταία
του προκήρυξη (2011) περιλαμβάνει ελάχιστα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά με
ενισχύσεις κατά πολύ χαμηλότερες από το πραγματικό κόστος εγκατάστασης μιας
πολυετούς φυτείας.
Επί πλέον αναγγέλθηκαν, επανειλημμένα, μέτρα για
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας τα οποία περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων και την
πρώτη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων όπως επίσης την εμπορία και την προώθηση
εξαγωγών όμως στην πράξη οι προτάσεις ακόμη και όταν εγκρίθηκαν, ποτέ δεν
υλοποιήθηκαν.
Οι αρμόδιοι φορείς πέρα από τα πολύ γενικά
προγράμματα πρέπει να προχωρήσουν σε ένα συγκεκριμένο και πολύ φιλόδοξο
στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης της παραγωγής Α.Φ.Φ. στηρίζοντας ουσιαστικά την
δημιουργία ομάδων παραγωγών – μεταποιητών από την εγκατάσταση της φυτείας με
ντόπιο γενετικό πολλαπλασιαστικό υλικό μέχρι την μεταποίηση και την προώθηση
εξαγωγής. Η δημιουργία επίσης ενός τοπικού συντονιστικού και συμβουλευτικού
φορέα από ότι καλύτερο έχει η κάθε περιοχή σε εξειδικευμένο επιστημονικό
προσωπικό θα στήριζε ουσιαστικά τον τομέα αυτό.
Επίλογος
Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι η καλλιέργεια
ΑΦΦ καθώς και η παραλαβή των αιθερίων ελαίων ή υδατικών εκχυλισμάτων αποτελεί
έναν πρώτης τάξεως εναλλακτικό κλάδο της γεωργίας. Μπορεί να εξελιχθεί, σύμφωνα
με τα τελευταία αποτελέσματα της καλλιέργειάς τους και τη διεθνή ζήτηση, σε έναν
από τους πιο δυναμικούς κλάδους όχι μόνο για τους νομούς Αιτωλοακαρνανίας,
Κοζάνης, Χίου αλλά και για άλλες περιοχές της Ελλάδας και ιδιαίτερα της Θράκης.
Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην ανάπτυξη μεταποιητικών επιχειρήσεων και να
συμβάλλει στη συγκράτηση κυρίως νέου πληθυσμού στην περιοχή της Θράκης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου