Βιοδυναμική κηπουρική. Φυτεύοντας παρέα με το φεγγάρι. Μιχάλης Πολίτης     Οι παλιοί αγρότες και καλλιεργητές γης συνήθιζαν να συνδέουν τις γεωργικές εργασίες τους με τις φάσεις της σελήνης. Στην απλοϊκότητά τους ανακάτευαν προλήψεις, θρησκείες και μαγικές δυνάμεις. Όλα αυτά πήραν μια πιο συγκεκριμένη μορφή και αναπτύχθηκαν πιο οργανωμένα σ' αυτό που σήμερα ονομάζουμε βιοδυναμική κηπουρική. Τι είναι η βιοδυναμική κηπουρική Η βιοδυναμική είναι μια θεωρία που ανέπτυξε πρώτος ο Αυστριακός φιλόσοφος, επιστήμονας και παιδαγωγός Ρούντολφ Στάινερ (Rudolf Steiner) και βασίστηκε στην αρχή σύμφωνα με την οποία κοσμικοί παράγοντες επηρεάζουν την ισορροπία της ζωής στη γη. Ο Στάινερ εκτός των άλλων υπήρξε και ειδικός στην καλλιέργεια της γης και αρχιτέκτονας και θεωρείται ο γκουρού της βιοδυναμικής κηπουρικής. Μπορούμε να πούμε πως η προσέγγιση τού Στάινερ στην καλλιέργεια φυτών είναι πνευματιστική. Η θεωρία της βιοδυναμικής παρουσιάστηκε το 1922, αναβιώνοντας αρχαίες θεωρίες, με το να αναγνωρίζει τις κοσμικές ενέργειες που δημιουργούν και ρυθμίζουν τη ζωή. Ο όρος βιοδυναμική έχει ελληνική ρίζα (από τις λέξεις βίος=ζωή και δύναμις=ενέργεια). Συνεπώς, η βιοδυναμική κηπουρική αναφέρεται στις κηπουρικές εργασίες, που γίνονται με τη βοήθεια των δυνάμεων, που μπορούν να δημιουργούν και να ρυθμίζουν τη ζωή.   Η κοσμική επιρροή στην καλλιέργεια των φυτών Όλοι οι καλλιεργητές κηπουροί έχουν γνώση της σημασίας της ηλιακής ενέργειας, δηλαδή το πώς η ενέργεια που προέρχεται από τον ήλιο υποστηρίζει την ζωή των φυτών. Ωστόσο δεν γνωρίζουν όλοι οι κηπουροί ότι και οι κοσμικές ενέργειες, οι ενέργειες δηλαδή που προέρχονται από όλους τους πλανήτες επηρεάζουν τις φυσιολογικές δραστηριότητες των φυτών. Εξαιτίας των διαφορών αυτών των βοηθητικών ενεργειών, το φύτεμα κατά την διάρκεια συγκεκριμένων ημερών του κύκλου της σελήνης είναι σημαντικό. Η κατανόηση των Κοσμικών Ρυθμών είναι καίρια για την βιοδυναμική κηπουρική. Το φως του ήλιου, της σελήνης, των πλανητών και των αστέρων φτάνει στα φυτά σε κανονικούς "Ρυθμούς". Κάθε "Ρυθμός" συμβάλει στη ζωή, την ανάπτυξη και τη μορφή των φυτών. Κατανοώντας το σήμα και την επίδραση κάθε "ρυθμού" μπορείτε να ρυθμίσετε τον κατάλληλο χρόνο για την προετοιμασία του εδάφους, τη σπορά, την καλλιέργεια και τη συγκομιδή, αποκτώντας ένα πλεονέκτημα στον έλεγχο της σοδειάς που προσδοκάτε.                      Κηπουρική σύμφωνα με τις φάσεις του φεγγαριού Η σελήνη επιδρά στην ανάπτυξη των φυτών μέσα από την έλξη που ασκεί στο νερό. Τα φυτά περιέχουν νερό στη σύστασή τους σε πολύ μεγάλο ποσοστό και έτσι ανταποκρίνονται στις παλιρροιακές έλξεις της σελήνης. Υπάρχουν δύο τύποι επίδρασης, που η σελήνη ασκεί στα φυτά. Η πρώτη επίδραση εξαρτάται από τη φάση στην οποία βρίσκεται η σελήνη, όταν αυξάνεται ή μειώνεται σε φως. Τότε η έλξη της βαρύτητας της σελήνης επιδρά στις ρίζες και στην ανάπτυξη των φύλλων. Όπως ακριβώς η σελήνη έλκει τις παλίρροιες στους ωκεανούς, με τον ίδιο τρόπο έλκει και τις μικρότερες ποσότητες νερού, αναγκάζοντας την υγρασία να ανέβει κοντύτερα στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια που η σελήνη είναι στη γέμιση (αυξάνεται) ή τραβώντας τις ρίζες προς τα κάτω όταν η σελήνη βρίσκεται στη χάση (ελαττώνεται). Γενικά η καλύτερη στιγμή για φύτεμα είναι λίγο πριν την Νέα σελήνη και κατά τη διάρκεια της φάσης της γέμισης. Η περίοδος της χάσης είναι καλή για να καθαρίσουμε τους κήπους μας από τα ζιζάνια ή τα νεκρά φυτά, να σκαλίσουμε τα παρτέρια, να κλαδέψουμε, να κάψουμε τα σκουπίδια, να κάνουμε κομπόστ και γενικά να αραιώσουμε την βλάστηση που περισσεύει. Ωστόσο μερικά φυτά είναι καλύτερα να τα "ξεκινάμε" κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων φάσεων της σελήνης. Για παράδειγμα όταν έχουμε Νέα σελήνη είναι ιδανικό να φυτέψετε λουλούδια, θάμνους, δέντρα, και μερικά λαχανικά όπως το σπανάκι, το λάχανο, το μαρούλι και άλλα που μας ενδιαφέρει κυρίως το επάνω μέρος τους, αυτό που βρίσκεται πάνω από το έδαφος. Έτσι όσο η σελήνη μεγαλώνει για να φτάσει στην πανσέληνο, τραβάει τα φυτά προς τα πάνω βελτιώνοντας την ανάπτυξή τους.   Οι επιδράσεις των "Σεληνιακών σημείων", των δώδεκα ζωδιακών σημείων (των δώδεκα αστερισμών), πάνω στα φυτά, θα λέγαμε ότι είναι πιο πολύπλοκες. Η σελήνη κάνει ένα πλήρη κύκλο των ζωδιακών σημείων μία φορά το μήνα περνώντας από κάθε αστερισμό σε χρόνο που διαρκεί 1.5 ως 3 μέρες. Η σελήνη    δρα σαν δορυφόρος παίρνοντας τις δυνάμεις των αστερισμών, μεταφέροντας τις στη γη και επηρεάζοντας με αυτές διάφορα μέρη των φυτών. Η επιρροή της πάνω στα τέσσερα φυσικά στοιχεία (γη, αέρας, φωτιά και νερό, μεταβάλλεται καθώς περνάει μέσα από τα ζωδιακά σημεία. Όταν η σελήνη βρίσκεται στον Άρη, τον Λέοντα και τον Τοξότη οι μέρες είναι πολύ θερμές. Οι θερμές μέρες είναι καλές για τον σχηματισμό καρπών στα δέντρα αλλά και για τους σπόρους. Ο Ταύρος, η Παρθένος και ο Αιγόκερως βοηθούν στην ανάπτυξη των ριζών. Άρα την εποχή που η σελήνη βρίσκεται σ' αυτούς τους αστερισμούς, είναι η καλύτερη περίοδος για βλαστική αναπαραγωγή, δηλαδή για να φυτέψουμε μοσχεύματα. Όταν η σελήνη βρίσκεται στους Διδύμους, τον Ζυγό και τον Υδροχόο, η ευνοϊκή επιρροή της αναπτύσσεται στα λουλούδια, στη μορφή, το άρωμα και το χρώμα τους, λόγω της επίδρασής της στον αέρα. Όταν η σελήνη βρίσκεται στον Καρκίνο, τον Σκορπιό και τους Ιχθείς, βοηθάει στην βλαστική ανάπτυξη των φυτών λόγω της επίδρασής της στο νερό.   Με... βιο δύναμη από την Αυστραλία Tης ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΜΑΝΔΡΑΚΟΥ Πριν από 15 χρόνια ο Ντάρεν Αϊτκεν, συμβατικός αγρότης τότε, ανακάλυψε από ένα βιβλίο τη βιοδυναμική γεωργία. Από τότε δεν χρειάστηκε να ανησυχήσει ξανά για τις παρατεταμένες ξηρασίες που πλήττουν την πατρίδα του, την Αυστραλία. Σήμερα εξηγεί στο ΟΙΚΟ πώς καταφέρνει να διατηρεί καταπράσινο το περιβόλι του, όταν σε όλα τα γειτονικά χωράφια είναι αισθητές οι συνέπειες της ερημοποίησης. Hταν πριν από 15 χρόνια όταν τυχαία έπεσε στα χέρια του ένα βιβλίο για τη βιοδυναμική γεωργία. Οπως παραδέχεται σήμερα, ήταν ίσως και το πρώτο που διαβάζοντάς το του κέντρισε το ενδιαφέρον μέχρι την τελευταία σελίδα. Συμβατικός αγρότης ο ίδιος στην επαρχία της Νότιας Βικτόρια στην Αυστραλία, μια περιοχή που πλήττεται από παρατεταμένες ξηρασίες την τελευταία δεκαετία, ο Ντάρεν Αϊτκεν άρχισε να αναζητεί στην περιοχή του αγρότες που είχαν ήδη στραφεί στη βιοδυναμική γεωργία, που ακολουθούσαν τις αρχές της βιολογικής λαμβάνοντας υπόψη εκτός των άλλων και τις λεγόμενες μη ορατές δυνάμεις της Φύσης, οι οποίες διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην υγεία, την ανάπτυξη και την ευρωστία φυτών και ζώων. Εφαρμόζοντας στην πράξη όλα όσα διδάχθηκε κοντά τους, βρήκε τον τρόπο να προστατεύσει το χωράφι του από τα ακραία φαινόμενα -όπως η ερημοποίηση- τα οποία προκαλεί η απουσία βροχοπτώσεων. Πλέον μεταδίδει την εμπειρία του στους νεότερους συναδέλφους του παραδίδοντας από άκρη σε άκρη της Αυστραλίας εκπαιδευτικά σεμινάρια. Πρόσφατα βρέθηκε στην Ελλάδα, όπου το ΟΙΚΟ τον συνάντησε. Για τα δεδομένα της πατρίδας του, η έκταση γης που καλλιεργεί είναι μικρή: μόλις 8 στρέμματα. Ο λόγος είναι απλός. «Αν θέλεις μια δουλειά να γίνει σωστά, κάν' τη μόνος σου, λέει μια αυστραλέζικη παροιμία. Αντίστοιχα κι εγώ θέλω να έχω τον απόλυτο έλεγχο της παραγωγής, να τη διαχειρίζομαι με τον τρόπο που ξέρω, ακολουθώντας τις προδιαγραφές ποιότητας που έχω θέσει. Θεωρώ λοιπόν την παρουσία μου στο χωράφι καταλυτικό παράγοντα για να το πετύχω. Αναγκαστικά όμως πρέπει να περιοριστώ σε μικρότερο κλήρο», εξηγεί. Το βασικότερο πρόβλημα το οποίο καλείται να αντιμετωπίσει καθημερινά, όπως εξάλλου και χιλιάδες άλλοι Αυστραλοί αγρότες, είναι η ανομβρία. Οι βροχοπτώσεις μετά βίας ξεπερνούν το 30 - 40% του μέσου όρου της εκάστοτε εποχής του χρόνου, με αποτέλεσμα η αυστραλέζικη γεωργία να δέχεται ισχυρότατο πλήγμα. Παρ' όλα αυτά, εκείνος μάλλον έχει βρει τον τρόπο - το αποδεικνύουν οι φωτογραφίες από το καταπράσινο περιβόλι του όπου παράγει δαμάσκηνα, ροδάκινα, βερίκοκα, νεκταρίνια, λίγα εσπεριδοειδή και ζαρζαβατικά, σε αντιπαραβολή με τα γειτονικά χωράφια όπου τα αποτελέσματα της λειψυδρίας είναι κάτι παραπάνω από ορατά. «Τους καλοκαιρινούς μήνες με τις μεγάλες ζέστες ποτίζω κάθε 4 - 5 μέρες, δηλαδή πιο αραιά σε σχέση με τα συμβατικά κτήματα. Τα φυτά δεν χρειάζονται νερό συχνότερα, γιατί ζουν και αναπτύσσονται σε έδαφος με υψηλή υδατοϊκανότητα, καθώς χάρη στις κατάλληλες συνθήκες που του έχουμε εξασφαλίσει λειτουργεί σαν σφουγγάρι», εξηγεί. Καθοριστικής σημασίας γι' αυτό είναι ο χούμος, το τελικό προϊόν της αποσύνθεσης της οργανικής ουσίας που προκύπτει κατά την κομποστοποίηση. «Μία βασική ιδιότητα του χούμου είναι η ικανότητά του να συγκρατεί νερό σε ποσοστό μέχρι και 70 - 75% του βάρους του, γεγονός που επιτρέπει στα φυτά να επιβιώνουν και στις πιο αντίξοες λόγω ξηρασίας συνθήκες». Παράλληλα, όπως ορίζει το βιοδυναμικό μοντέλο, ο Ντάρεν Αϊτκεν πραγματοποιεί τις γεωργικές εργασίες ανάλογα με τις φάσεις της σελήνης και τις κινήσεις των αστρικών σωμάτων, ενώ εφαρμόζει σε ευρεία κλίμακα συγκαλλιέργειες για τον περιορισμό του ενδεχομένου εμφάνισης εχθρών και ασθενειών στα φυτά. Οσο για τα είδη των οπωροφόρων και λαχανικών που καλλιεργεί, τα έχει επιλέξει ούτως ώστε να ταιριάζουν στις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου του. Τέλος, για την ενδυνάμωση του εδάφους και την ενίσχυση των φυτών χρησιμοποιεί μια σειρά από βιοδυναμικά παρασκευάσματα, π.χ. το λεγόμενο «500» με βάση την κοπριά βοοειδών, τα οποία φτιάχνει ο ίδιος. Τα προϊόντα του ο Ντάρεν Αϊτκεν τα δίνει σε δύο καταστήματα λιανικής πώλησης στην Τζουλόνγκ, την πλησιέστερη πόλη, και σε μια εταιρεία χονδρικής που ειδικεύεται στη μεταπώληση προϊόντων βιοδυναμικής γεωργίας. «Με τα έσοδά της η εταιρεία πληρώνει τους υπαλλήλους και τα κέρδη επιστρέφονται στους καλλιεργητές ως άτοκα δάνεια». Σήμερα στην Αυστραλία οι εκτάσεις που καλλιεργούνται με βιοδυναμικές μεθόδους φτάνουν τα 10 εκατομμύρια στρέμματα. «Δεν υπάρχει βρώσιμο προϊόν που να μην παράγεται και βιοδυναμικά. Ο Σύλλογος Βιοδυναμικής Γεωργίας είναι ιδιαίτερα δραστήριος και έχει αναπτύξει σημαντική παρουσία τα τελευταία 50 χρόνια. Υπάρχουν βιοδυναμικοί καλλιεργητές δεύτερης γενιάς, ενώ έχει συσταθεί και μία ένωση για τους ερασιτέχνες. Ευτυχώς, οι άνθρωποι έχουν συνειδητοποιήσει πια ότι δεν έχει μόνο σημασία τι φαγητό τρώνε, αλλά και τι λογής φυτά καλλιεργούν στον κήπο τους». Συχνά αφήνει για λίγο το περιβόλι και συναντά συναδέλφους του για να μοιραστεί μαζί τους τις εμπειρίες του, στο πλαίσιο σεμιναρίων που διοργανώνουν ομάδες αγροτών για την επιμόρφωσή τους. «Λόγω του μεγέθους της χώρας και των διαφορετικών κλιματολογικών συνθηκών, δεν έχει νόημα το ακροατήριο να καλλιεργεί σε ψυχρά κλίματα. Πρέπει τα βιώματα να είναι κοινά, για να πιάσουν τόπο αυτά που λέμε. Πολλές φορές όμως ζητούν τη συνδρομή μας για να μεταβούν στη βιοδυναμική γεωργία άνθρωποι που είναι απλώς ιδιοκτήτες της γης και έχουν εργάτες να δουλεύουν, καθώς οι ίδιοι δεν πατάνε το πόδι τους. Τους ρωτάμε, εσείς θα δουλέψετε; Αν όχι, είναι καλύτερα να κουβεντιάσουμε με τον επιστάτη του κτήματος. Η σχέση με τη γη δεν χτίζεται από απόσταση…».   «Καλλιεργώ με οδηγό τη Σελήνη» ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Π Στεφανής Την πρωτότυπη μέθοδο βιοδυναμικής γεωργίας εφαρμόζει αγρότης στη Ρόδο «Κυριακή, πρώτη του μηνός, το ημερολόγιο γράφει: “Η Σελήνη είναι στον Ταύρο, ρίζα έως τις 21.00. Μέχρι τις 9 το βράδυ, δηλαδή, την ημέρα αυτή μπορώ να φυτέψω παντζάρια, πατάτες, κρεμμύδια και ραπανάκια. Την επομένη λέει “άνθος, από τις 4 το απόγευμα και μετά”. Θα βάλω τότε μπρόκολα και βότανα...». Το ημερολόγιο δίνει το πράσινο φως στον Παναγιώτη Πασάλη να φυτέψει συγκεκριμένο φυτό σε συγκεκριμένη ημέρα, ώστε η σοδειά του να γίνει ακόμα καλύτερη. Στα 150 στρέμματα του αγροκτήματός του, στον Θεολόγο Ρόδου, «κουμάντο» κάνουν η Σελήνη και ο ζωδιακός κύκλος, που καθορίζουν καθημερινά και το πρόγραμμα εργασιών του 58χρονου αγρότη. Μπούσουλάς του είναι το εγχειρίδιο της Γερμανίδας Μαρίας Τουν, μαθήτριας του Αυστριακού ερευνητή και φιλοσόφου Ρούντολφ Στάινερ, εμπνευστή (1924) της λεγόμενης ΜΕ ΒΑΣΗ τον ζωδιακό κύκλο, ο Π. Πασάλης επιλέγει τον ιδανικό χρόνο σποράς, ενώ δεν κάνει χρήση χημικών και φυτοφαρμάκων βιοδυναμικής γεωργίας. «Δεν στηρίζεται σε προλήψεις ή αμφισβητήσιμες θεωρίες. Αντιθέτως, με δεδομένο ότι η Σελήνη πάντα επηρεάζει τα φυτά, βασίζεται στην απόστασή της από τη Γη», υπεραμύνεται της επιλογής του ο Ροδίτης παραγωγός, που τις ημέρες αυτές ετοιμάζεται να φυτέψει κρεμμύδια. «Με τους σπόρους στα χέρια μου πριν σπείρω, θα συμβουλευτώ οπωσδήποτε το ειδικό αυτό ημερολόγιο, αυτό θα μου δείξει την πιο ευνοϊκή από τις επόμενες ημέρες», λέει στα «ΝΕΑ». Εδώ και τρία χρόνια, ακολουθώντας την ξενόφερτη αυτή μέθοδο καλλιέργειας, απολαμβάνει πια στην πράξη τα οφέλη της. «Βλέπω ότι υπάρχει όντως μεγάλη διαφορά στην ποσότητα και την ποιότητα των προϊόντων μου, γι΄ αυτό και φροντίζω να την τηρώ πιστά». Χωρίς χημικά Ο κ. Πασάλης στράφηκε στη βιοκαλλιέργεια και προχώρησε στην υιοθέτηση αυτής της ασυνήθιστης μεθόδου στα τέλη της δεκαετίας του ΄80, όταν έχασε από φυτοφάρμακα το αγαπημένο του λυκόσκυλο. «Ήταν η αρχή για να καταλάβω πως αυτή η χρήση λιπασμάτων και άλλων χημικών στο κτήμα μου ήταν μεγάλο λάθος. Αναζήτησα, λοιπόν, μέθοδο διαφορετική, για να παράγω τα λαχανικά μου χωρίς φάρμακα, πιο υγιεινά», θυμάται. Νέοι απ΄ την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία που τυχαία συνάντησε στη Ρόδο τον μύησαν στη βιολογική γεωργία. Το παραπάνω βήμα, τη στροφή στη βιοδυναμική γεωργία, το έκανε μερικά χρόνια αργότερα, όταν επισκέφθηκε βιολογικά αγροκτήματα στη Δανία, χώρα καταγωγής της γυναίκας του. «Εκεί γνώρισα βιοκαλλιεργητές, είδα πώς δουλεύουν. Στην πορεία το ΄ψαξα κι εγώ περισσότερο μέχρι που ΄βγαλα τα δικά μου ζαρζαβατικά σε πολύ καλή ποιότητα και απόδοση. Σήμερα παράγω σχεδόν όλη την γκάμα τους κατ΄ αυτόν τον τρόπο. Ακόμα και τα ζώα μου, τρώνε απ΄ τα βιολογικά προϊόντα, άρα και το κρέας και το γάλα τους είναι κι αυτό ακόμα πιο υγιεινό». Σχεδόν καθημερινά, ο κ. Πασάλης διοχετεύει τελάρα με κηπευτικά του σε σούπερ μάρκετ και καταστήματα βιολογικών προϊόντων στο νησί. Το μεροκάματο, λέει, βγαίνει αλλά δύσκολα, αφού συνήθως οι ώρες δουλειάς του φτάνουν ημερησίως και τις δώδεκα. «Για μένα πρωταρχικός σκοπός μου δεν είναι μόνο το κέρδος, η γεωργία είναι φιλοσοφία ολόκληρη. Μπαίνω σ΄ αυτή τη διαφορετική, απαιτητική διαδικασία, κυρίως γιατί την βλέπω σαν μια ευχάριστη απασχόληση». LΙΝΚS: ● Κέντρο Πληροφοριών- Σύλλογος για τη Βιοδυναμική Γεωργία και την Ποιότητα Demeter στην Ελλάδα τηλ. 2106801756 & 6827083, http://www.panbio.gr (ελληνικά), e-mail: info@panbio.gr ● http://www.demeter.net (αγγλικά) ● http://www.demeter.de (γερμανικά) Βιοδυναμική καλλιέργεια (ελληνικά)   Η θεωρία πίσω από τη μέθοδο ΜΕΤΡΗΜΕΝΟΙ - γύρω στους τριάνταείναι αυτή τη στιγμή οι Έλληνες αγρότες που έχουν υιοθετήσει ως πειραματική μέθοδο καλλιέργειας τη βιοδυναμική (βιολογική- δυναμική) γεωργία. Όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο κ. Γαβριήλ Πανάγος, συγγραφέας και μελετητής σε παρόμοια οικολογικά θέματα, ιδιοκτήτης καταστήματος βιολογικών προϊόντων στο Χαλάνδρι, η συγκεκριμένη, δύσκολη στην κατανόηση αλλά αποδοτική στην πράξη, αντίληψη- ιδεολογία «λαμβάνει υπόψη της και άλλες παραμέτρους- αφανείς δυνάμεις της φύσης που παίζουν σημαντικό ρόλο στην υγεία και ευρωστία των φυτών». Σύμφωνα με τον κ. Πανάγο, το βιοδυναμικό προϊόν είναι μεν βιολογικό, ωστόσο ένα σκαλοπάτι πιο πάνω. «Η διαφορά του είναι ότι ο παραγωγός οφείλει να δουλεύει με μια ρυθμικότητα, να κάνει όλες τις αγροτικές εργασίες του σε ευνοϊκές μέρες και ώρες, με βάση τους ρυθμούς της φύσης».   ΣΕΛΗΝΗ ΚΑΙ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΑΣ Το 1922 ένας Αυστριακός διαβάζοντας παλαιοτέρα βιβλία διαπίστωσε ότι σε πολλά μέρη της γης οι αγρότες είχαν την παράδοση να κάνουν όλες τις γεωργικές τους εργασίες σύμφωνα με τις φάσεις της σελήνης, μετά από πολλά πειράματα που έκανε διαπίστωσε ότι η σελήνη επιδρά και στην κηπουρική, έτσι την ονόμασε. "Βιοδυναμική κηπουρική" Οι ξυλοκόποι της Ευρώπης και Καναδά έκοβαν τα δέντρα για ξυλεία σύμφωνα με τις φάσεις της σελήνης, ταυτόχρονα έμαθα και από τον πεθερό μου που ήταν πολύ έμπειρος στους μπολιάσεις διαφόρων δέντρων ότι και αυτός μπόλιαζε σύμφωνα με συγκεκριμένη φάση της σελήνης και ότι γη αυτό είχε μεγάλο ποσοστό επιτυχίας. μιλώντας με υπερήλικες αγρότες στην επαρχία μου επιβεβαίωσαν ότι οι πατεράδες τους εφάρμοζαν την πρακτική αυτή αλλά από τον καιρό που βρήκαν οι υβριδικοί σπόροι και τα χημικά λιπάσματα καταργήθηκε η πρακτική αυτή. Οι δύο επιρροές που έχουμε ραπ τη σελήνη είναι η βαρύτιμη έλξη και το φως της. Η βαρύτιμη έλξη έχει νόημα σαν διαφορά βαρύτητας μεταξύ δύο σημείων γη αυτό κι έχουμε παλίρροια που είναι ροή νερού μεταξύ δύο σημείων με αρκετά μεγάλη απόσταση μεταξύ τους και δεν έχουμε παλίρροια με το αίμα που κυλάει μέσα μας. Ανάλογα δε πρέπει να επηρεάζονται και τα φυτά. Όσον αφορά το φως, με τόσο τεχνητό φωτισμό γύρω μας, έχει πανσέληνο κάθε βράδυ για όλα τα έντομα που χρησιμοποιούν τη σελήνη για να καθοδηγούνται (και γη αυτό κουτουλάνε επίμονα τις λάμπες). ΠΡΙΝ την Νέα Σελήνη 2-3 ημέρες ----------------------------------------------- Είναι η περίοδος που μπορούμε να : 1.Φυτεψουμε σπόρους-βολβούς-κονδύλους. 2.Φυτεψουμε έτοιμα φυτά που αγοράζουμε (ανθοφόρα-δέντρα-Θάμνους-φιντανάκια Λαχανικών κλπ) 3.Φυτεψουμε μοσχεύματα-ξεμουσκλιασμενα ριζώματα κλπ 4.Οτιδηποτε μεταφυτεύουμε 5.Μπολιασματα 6. και γενικότερα ότι εργασία έχει σχέση με την ανάπτυξη ριζών ΜΕΤΑ την πανσέληνο 2-3 ημέρες ----------------------------------------------- Είναι η περίοδος για : 1.Κοψιμο χορταριού. 2,Κοψιμο ζιζανίων - καθάρισμα γελαστών κλπ 3.Κλαδεμα. 4.Συγκομιδη καρπών-λουλουδιών-σπορών κλπ 5.Σκαλισμα-Βοτάνισμα 6.Ακομη και τα κομμένα κλαριά καίγονται ευκολότερα.