Θεματικό έτος: Υγεία και παραγωγικές διαδικασίες

Θεματικό έτος: Υγεία και παραγωγικές διαδικασίες

ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΤΟΣ: «ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ»

Στα πλαίσια των θεματικών ετών, η διευρυμένη έννοια του Περιβάλλοντοςως φυσικής δεξαμενής και ταυτόχρονα ως πεδίου για κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, οι ολιστικές αντιλήψεις για την Υγεία, όχι ως  έλλειψης ασθένειας, αλλά ως συνολική ποιότητα ζωής με πολλαπλές παραμέτρους και τέλος ο Πολιτισμός, λειτουργούν ως ενιαία αλληλένδετα πεδία μελέτης και δραστηριότητας.

    Στη συνθήκη του Άμστερνταμ (1997) η αρχή της αειφορίας διατυπώθηκε ως η αειφόρος ή βιώσιμη ανάπτυξη που σέβεται το περιβάλλον, ωστόσο σήμερα η έννοια έχει επεκταθεί διευρύνοντας την έννοια του περιβάλλοντος ως πλαισίου συνολικά των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

   Η σύνδεση με την αειφορία σήμερα περιλαμβάνει την ενασχόληση, τη συνειδητοποίηση και την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα της φτώχειας, της υγείας, της εξασφάλισης τροφής, της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ειρήνης.

   Μετά τη σύνοδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) το 1986 έχει διαμορφωθεί ένα ολιστικό πλαίσιο αντιλήψεων και στάσεων για την υγεία, η οποία δεν ορίζεται ως η απουσία απλά της ασθένειας, αλλά ως η ολόπλευρη σωματική, ψυχική και πνευματική ανάπτυξη του ατόμου.

   Αναγνωρίζοντας το ζήτημα της υγείας ως κοινωνικό ζήτημα οι παράμετροι ειρήνη, καταφύγιο – κατοικία, εκπαίδευση, τροφή, εισόδημα, σταθερό οικοσύστημα, αειφόρος διαχείριση φυσικών πόρων, κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη, έχουν συμφωνηθεί και υπογραφεί ως βασικές συνθήκες και προϋποθέσεις για την προαγωγή της σωματικής και ψυχικής υγείας.

    Ένα βιώσιμο μέλλον υπηρετείται από υγιείς ανθρώπους που ζουν σε υγιείς κοινότητες, μέσα σε ευκαιρίες και δυνατότητες που παρέχει ένα υγιές φυσικό περιβάλλον.

   Αυτό σημαίνει ότι άνθρωποι κοινότητες και φυσικό περιβάλλον είναι  άρρηκτα δεμένοι σε τοπικό εθνικό  και παγκόσμιο επίπεδο εξαίροντας ιδιαίτερα τη σημασία του πολιτισμού. 

"  ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ " 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

Α) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ

(γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, εξόρυξη πρώτων υλών)

- Χρήση φυτοφαρμάκων και επιπτώσεις στην υγεία

- Υπερλίπανση αγρών και ποιότητα υδάτων (επιφανειακών και υπόγειων)

- Παραγωγή αγροτικών προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας

- Διατροφή και προαγωγή της υγείας

- Εντατική γεωργία & οι επιπτώσεις της στο περιβάλλον και τον άνθρωπο

- Βιολογικές καλλιέργειες για τον άνθρωπο και το περιβάλλον

- Καλλιέργειες φαρμακευτικών φυτών

- Διαχείριση γεωργικών αποβλήτων και περιβαλλοντική προστασία

- Διαχείριση κτηνοτροφικών αποβλήτων και ασφάλεια

- Λειτουργία σφαγείων και δημόσια υγεία

- Υδατοκαλλιέργειες, ιχθυοκαλλιέργειες: θρεπτική αξία, περιβαλλοντικά οφέλη αλλά και κίνδυνοι 

- Υπεραλίευση και βιομηχανική αλιεία δυναμιτίζουν την υγεία των οικοσυστημάτων αλλά και τις κοινότητες των παράκτιων αλιέων

- Χρήση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (Γ.Τ.Ο.) στη γεωργία και την κτηνοτροφία: ασφάλεια και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι

- Λειτουργία λατομείων ή ορυχείων και οι επιπτώσεις τους στην υγεία και το περιβάλλον

Β) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ (βιοτεχνία, βιομηχανία, κατασκευές)

- Καύση ορυκτών καυσίμων για παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος και ατμοσφαιρική ρύπανση

- Πόσο πραγματικά φτηνή είναι η ηλεκτρική ενέργεια από την καύση του λιγνίτη;

- Χρήση πυρηνικής ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και ασφάλεια

- Βιομηχανική δραστηριότητα και όξινη βροχή

- Καταστροφή της οζονόσφαιρας και επιπτώσεις στην υγεία

- Υπερπαραγωγή και υπερκατανάλωση = υποβάθμιση του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής 

- Βιομηχανικά ατυχήματα

- Ιστορικά περιστατικά ατμοσφαιρικής ρύπανσης και συνέπειες τους στην υγεία των πληθυσμών

- Βιομηχανικά υλικά ευρείας χρήσης με μεγάλη τοξικότητα (αμίαντος, υδράργυρος, κάδμιο και άλλα βαριά μέταλλα κλπ) 

- Χρήση χημικών στη βιομηχανία τροφίμων και κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

- Βιοκλιματική αρχιτεκτονική και ποιότητα ζωής

- Μεγαλουπόλεις και ποιότητα ζωής Γ) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΡΙΤΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ (υπηρεσίες γενικά: μεταφορές, εμπόριο, τουρισμός, κρατικές υπηρεσίες, ιατρικές υπηρεσίες, κλπ ). 

   Στον τριτογενή τομέα μπορεί να ενταχθούν κάθε είδους δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών αν και είναι υπό αμφισβήτηση αν κάποιες τουλάχιστον από τις υπηρεσίες είναι κυριολεκτικά «παραγωγικές», για παράδειγμα υπηρεσίες διαφήμισης και άλλα είδη υπηρεσιών διαμεσολάβησης (μεσάζοντες, χονδρεμπόριο κ.ά.) δεν συνιστούν παραγωγικές διαδικασίες με τη στενή έννοια του όρου. 

 Παρακάτω ακολουθούν σχετικές προτάσεις.

- Αυτοκίνηση και οι επιπτώσεις στη ζωή μας (άγχος, ασθένειες, ατυχήματα)

- Η συμβολή των μέσων μαζικής μεταφοράς στην υγεία των ανθρώπων και του πλανήτη

- Αερομεταφορές: επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον

- Ναυτικά ατυχήματα

- Η αρχιτεκτονική τοπίου στην υπηρεσία της ψυχικής υγείας

- Πολεοδομικός σχεδιασμός για ανθρώπινες πόλεις

- Φωτοχημικό νέφος και οι επιδράσεις του στην υγεία

- Διαφήμιση και ψυχική υγεία

- Ιατροφαραμακευτική έρευνα: ουσίες από ζώα, φυτά κ.ά. οργανισμούς στην υπηρεσία της ιατρικής 

- Εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική

- Συστήματα διαχείρισης (ή μη) απορριμμάτων και επιπτώσεις στην υγεία

Δ) ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ (οριζόντια)

- Κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου

- Κλιματική αλλαγή και υποβάθμιση περιβάλλοντος

- Μικροσωματίδια στην ατμόσφαιρα: πηγές εκπομπών και επιπτώσεις στην υγεία

- Καταστροφή των δασών για χάρη της ανάπτυξης: κέρδη και ζημιές

- Οικονομική μεγέθυνση ή αειφόρος ανάπτυξη; Μια στρατηγική επιλογή για την ανάπτυξη της κοινωνίας

- Εργασία και ψυχική υγεία

- Καταπολέμηση της φτώχειας: φάρμακο για την προστασία του περιβάλλοντος και του ανθρώπου

- Καταναλωτισμός και ποιότητα ζωής

- Συστήματα διασφάλισης ποιότητας, περιβαλλοντικής διαχείρισης και ασφάλειας.

- Υποκοστολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών (σε σχέση με το πραγματικό κόστος που περιλαμβάνει και τα χρηματικά ποσά που απαιτούνται για την απορρύπανση του περιβάλλοντος, για την αντιμετώπιση των ζημιών από την απώλεια της υγείας  και για την αντιμετώπιση των ζημιών από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος).

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:

   Ίσως από τους σημαντικότερους παράγοντες που εμμέσως επηρεάζουν αρνητικά το περιβάλλον και την υγεία ανθρώπων και οικοσυστημάτων είναι η ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ.  

   Στην τιμολόγηση βιομηχανικών κυρίως αγαθών, σπανίως λαμβάνεται υπόψη το περιβαλλοντικό κόστος, δηλαδή το κόστος για την αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημιάς που προκαλείται κατά τη διαδικασία παραγωγής αλλά και γενικότερα κατά τον κύκλο ζωής του προϊόντος. Τα τελευταία χρόνια και για λίγα μόνο προϊόντα, έχει συμπεριληφθεί κάποιο μέρος του συνολικού κόστους π.χ. της ανακύκλωσης τους, όμως αυτό είναι ένα πολύ μικρό ποσοστό του συνολικού περιβαλλοντικού κόστους.

   Επίσης και στον τομέα των υπηρεσιών (πχ μεταφορές) αλλά και στον πρωτογενή τομέα (ιδιαιτέρως στην κτηνοτροφία και στην εξόρυξη πρώτων υλών) ποτέ δεν τιμολογείται το πραγματικό περιβαλλοντικό κόστος. Όσον αφορά στη βιομηχανία και στην παραγωγή ενέργειας έχει γίνει κάποια προσπάθεια τιμολόγησης μέσω του συστήματος εμπορίου ρύπων (όσον αφορά στις εκπομπές CO2), όμως στον αγροτικό τομέα δεν έχει γίνει τέτοια προσπάθεια παρά το γεγονός ότι (ιδιαιτέρως στην κτηνοτροφία) παράγονται τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου.

   Θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να αναδείξουμε και τη διάσταση αυτή κατά την υλοποίηση προγραμμάτων αντίστοιχης θεματολογίας.