Ομοκυστεΐνη

Ομοκυστεΐνη

Photo: www.laddmcnamara.net/2012/03/understanding-your-homocysteine-lab-test/

Είναι μια απαραίτητη εξέταση;

Ένα είναι βέβαιο .Ελάχιστοι άνθρωποι έχουν ακούσει για το σπουδαίο ρόλο που παίζει η ομοκυστεΐνη σε πλήθος ασθενειών και ακόμη πιο λίγοι έχουν κάνει σε μικροβιολόγο την εξέτασή της. Ποια είναι αυτή η ουσία ,που χαρακτηρίζεται σαν η υπ’αρ.1 ‘ύποπτη ουσία για τις καρδιοπάθειες, Αλτσχάϊμερ αλλά ακόμα και για χαμηλές σχολικές επιδόσεις στα παιδιά σύμφωνα με πρόσφατη Σουηδική έρευνα;

Η Ιστορία της

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ (παράγωγο των πρωτεϊνών)που περιγράφτηκε από τον Butz και Vigneaud το 1932. Για πρώτη φορά ο Carson και ο Neil ανακάλυψαν ψηλή ομοκυστεΐνη σε κάποια παιδιά με νοητική καθυστέρηση το 1962. Ήταν όμως το 1969 όταν ο Κίλμερ Μακ Κάλι πτυχιούχος παθολόγος του Χάρβαρντ ανεκάλυψε κάτι που έμελε να αλλάξει την πορεία της ιατρικής. «Ήμουν τόσο ενθουσιασμένος που δεν μπορούσα να κοιμηθώ για δύο εβδομάδες» διηγείται ο Μακ Κάλι. Ο επιστήμονας μελετούσε εκείνη την εποχή μια σπάνια ασθένεια της ομοκυστινουρίας (ομοκυστεΐνη στα ούρα).Έμεινε στο εργαστήριό του ατελείωτες ώρες εξετάζοντας τις διαφάνειες από τα όργανα ενός παιδιού μόλις 2 μηνών που είχε πεθάνει. Ο Μακ Κάλι διαπίστωσε κάτι που τον άφησε έκπληκτο. Οι αρτηρίες αυτού του παιδιού είχαν υποστεί σοβαρή βλάβη και έμοιαζαν σαν και αυτές των ηλικιωμένων ανθρώπων που έχουν χάσει τη ζωή τους από καρδιά ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Το μωρό ήταν πολύ μικρό για να έχει κάνει οποιαδήποτε κατάχρηση στη ζωή του ή να έχει ψηλή χοληστερίνη που οδηγεί σε καρδιοπάθεια. Ήταν τόσο μικρό για να έχει καταναλώσει λίπος και τόσο αθώο για να καπνίζει. Δεν υπήρχαν εναποθέσεις χοληστερίνης στα αρτηριακά του τοιχώματα. Δεν ήταν λοιπόν υπεύθυνη η χοληστερίνη για την απόφραξη των αιμοφόρων αγγείων που είχε οδηγήσει το βρέφος σε θάνατο. Ο Μακ Κάλι επανεξέτασε τις διαφάνειες από άλλα 2 παιδιά που είχαν πεθάνει από ομοκυστινουρία. Το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο-είχαν κατεστραμμένες αρτηρίες.

Ο ένοχος σε όλες τις περιπτώσεις ήταν η ομοκυστεΐνη. Ο Μακ Κάλι συνειδητοποίησε τότε, πως αν η ομοκυστεΐνη είναι τελικώς η ένοχη, η ιατρική είχε πάρει λάθος δρόμο. Οι φαρμακευτικές εταιρείες είχαν αμύθητα κέρδη πουλώντας φάρμακα για την πρόληψη των καρδιοπαθειών .Ο επιστήμονας έστειλε όλες τις εκτιμήσεις του σε μια έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση για δημοσίευση. Το αποτέλεσμα το καταλαβαίνετε. Οι αποδείξεις του δημιούργησαν μεγάλη αίσθηση, ιδιαίτερα αν σκεφθεί κανείς πως υπήρχαν πολλές αναπάντητες ερωτήσεις στην καρδιοπάθεια και επικρατούσε η άποψη πως για τα πάντα φταίει η χοληστερίνη. Περισσότεροι από το ήμισυ των ατόμων που είχαν υποστεί καρδιακή προσβολή δεν παρουσίαζαν κάποιους επικίνδυνους παράγοντες που θα μπορούσαν να αναγνωριστούν. Τα κέρδη όμως των φαρμακοβιομηχάνων απειλούνταν από αυτή τη μεγάλη ανακάλυψη. Αντί λοιπόν για επαίνους η αντίδραση εναντίον του ήταν δυναμική και βίαιη. Ο λαμπρός αυτός επιστήμονας που είχε θητεύσει κοντά στον εφευρέτη του DNA J.Watson απολύθηκε από τη θέση του στο Ιατρικό Κέντρο της πόλης Πρόβιντενς στο Ρόουντ Άιλαντ και η καριέρα του τελείωσε άδοξα. Αλλά την αλήθεια δεν κρύβεται συνέχεια, μόνο προσωρινά. Σήμερα η ομοκυστεΐνη βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ποιός θα το φανταζόταν πως ο ειδήμων σε θέματα εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιοπάθειας Graemp Hankey θα ανακοίνωνε στην επιθεώρηση μεγάλου κύρους The Lancet ότι η ομοκυστεΐνη επιστρέφει ως κύρια ύποπτη για την καρδιοπάθεια; Η σχέση αυτή είναι ανεξάρτητη από άλλους παράγοντες, είναι ισχυρή και βιολογικά πειστική. Ο Μακ Κάλι δικαιώθηκε αλλά έπρεπε να περάσουν δεκαετίες, να πεθάνουν άδικα εκατομμύρια άνθρωποι από καρδιά και εγκεφαλικά για να αναγνωρίσουν τη σπουδαιότητα της ανακάλυψής του μερικοί γιατροί. Οι περισσότεροι όμως κοινοί άνθρωποι δεν έχουν ακούσει καν γι’αυτή.

Ασθένειες και ανωμαλίες οι οποίες αποδίδονται σε υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο πλάσμα του αίματος είναι:

1.καρδιακή προσβολή

2.σχιζοφρένεια

3.εγκεφαλικά επεισόδια

4.οστεοπόρωση

5.θρόμβωση φλεβών(θρόμβοι αίματος σε φλέβες)

6.άνοια και νόσος Αλτσχάϊμερ

7.επανειλημμένες πρώϊμες αποβολές παιδιών

8.χαμηλοί βαθμοί των παιδιών στο σχολείο

9.ελαττώματα νεογνών στο νευρικό σωλήνα

10.αυτισμός

11.κατάθλιψη

12.Πάρκισον

13.προεκλαμψία(επικίνδυνη πίεση κατά την κύηση)

Το κάπνισμα ,τα χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών ,η έλλειψη βιταμινών κτλ αυξάνουν τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης.

Ομοκυστεΐνη και καρδιαγγειακός κίνδυνος

Γράφει ο καθηγητής της καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Παύλος Τούτουζας σχετικά με την ομοκυστεΐνη : «Τα καρδιαγγειακά είναι μέγας εχθρός της ζωής μας,μείζων και του καρκίνου... Για το υπόλοιπο φταίει και η ομοκυστεΐνη για τη στηθάγχη και το έμφραγμα, για τα εγκεφαλικά και τη διαλείπουσα χωλότητα, να μην μπορείς να περπατήσεις από κακή κυκλοφορία στα κάτω άκρα, για τους πόνους στις γάμπες. Άλλοι ερευνητές κατεβάζουν το ποσοστό από 40% του κ. Τούτουζα στο 20% αλλά όποιο και να είναι στην πραγματικότητα το αληθινό ποσοστό το μέσο άνθρωπο τον ενδιαφέρει να έχει ελεγχθεί στην ομοκυστεΐνη του σαν σημαντικό παράγοντα προκλήσεως τόσων ασθενειών.

Η φαρμακευτική βιομηχανία έχει επενδύσει τεράστια κεφάλαια στη θεωρία της χοληστερίνης και του υπερβολικού λίπους. Μια έρευνα που θα υπονόμευε τη θεωρία περί χοληστερίνης και θα εξύψωνε την ομοκυστεΐνη σαν παράγοντα πρόκλησης καρδιαγγειακών κινδύνων θα έβαζε σε κίνδυνο τα κέρδη τους. Γιατί λοιπόν να προσφέρουν χρήματα για τη μελέτη της ομοκυστεΐνης μιας ανακάλυψης που θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς τις πωλήσεις τους; Γιατί να το μάθουν οι άνθρωποι; Η ιστορία βέβαια του Μακ Κάλι δεν είναι η μοναδική. Ο ίδιος αναφέρει πως, όταν ο Μπάρι Μάρσαλ, γιατρός στην Αυστραλία, ανεκάλυψε ότι τα έλκη του στομάχου θεραπεύονται με αντιβιοτικά καθιστώντας περιττά τα προσοδοφόρα στις εταιρείες αντιόξινα φάρμακα, δέχθηκε την ίδια επίθεση από τον ιατρικό κόσμο. Ο Έλληνας γιατρός Λυκούδης από το Μεσολόγγι είχε πρώτος βρεί αυτή την ανακάλυψη. Οι απόψεις τους περιφρονήθηκαν. «Το συμπέρασμα λοιπόν είναι πως οι εταιρείες ασκούν έλεγχο στην πορεία των ιατρικών ερευνών» σημειώνει ο Gurdian.

Πως δρα η ομοκυστεΐνη

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που το ίδιο το σώμα μας χρησιμοποιεί για να χτίσει τους ιστούς. Η υπερβολική συγκέντρωσή της αυξάνει τους κινδύνους. Η ομοκυστεΐνη επηρεάζει τη μεθυλίωση και γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική. Τι είναι όμως η μεθυλίωση; Μεθυλίωση είναι η διαδικασία κατά την οποία χιλιάδες νευροδιαβιβαστές, ορμόνες και άλλα βασικά βιοχημικά βρίσκονται σε ισορροπία δηλαδή τα συστατικά του άνθρακα που ονομάζονται μεθύλια προσκολλώνται σε τοξίνες με σκοπό να τις αποβάλλουν από το σώμα. Η διαδικασία αυτή λέγεται μεθυλίωση. Το γκρουπ του μεθυλίου αποτελείται από ένα άτομο αζώτου συνδεδεμένο με 3 άτομα υδρογόνου και αυτό είναι γνωστό σαν γκρουπ μεθυλίου. Η μεθυλίωση μας βοηθά να φτιάξουμε τα φιλικά λιπαρά για τον εγκέφαλο που καλούνται φωσφολιπίδια και ακόμα ελέγχει την έκφραση των γονιδίων. Αυτό σημαίνει πως μια πληροφορία ενός γονιδίου ενεργεί για να αλλάξει τη λειτουργία ενός κυττάρου. Αν λοιπόν μια γυναίκα δεν έχει σωστή μεθυλίωση αυτό αυξάνει τον κίνδυνο για πρώϊμη αποβολή ή Down. Τη μεθυλίωση την επηρεάζει η ομοκυστεΐνη. Επομένως με χαμηλή ομοκυστεΐνη έχουμε ισορροπία στο σώμα. Τα πάντα είναι η ισορροπία. Αν λοιπόν έχουμε ψηλή ομοκυστεΐνη διαταράσσεται η μεθυλίωση, προκαλείται ερεθισμός των εσωτερικών τοιχωμάτων των αιμοφόρων αγγείων και αυξάνεται ο κίνδυνος του εμφράγματος γιατί οι βλάβες στο τοίχωμα των αρτηριών μπορεί να προκαλέσουν την απόθεση πλακών που οδηγούν στη στένωση και τελικώς στο έμφραγμα.

Αποδείξεις στη θεωρία της ομοκυστεΐνης

Όπως γράφει το Newsweek στις 11/8/1997 μόλις στη δεκαετία του ’90 άρχισαν να γίνονται πειστικές οι αποδείξεις της θεωρίας της ομοκυστεΐνης. Έκαναν ενέσεις ομοκυστεΐνης σε ζώα και δημιουργήθηκε αρτηριακή πλάκα. Το 1992 σε μια μελέτη 14000 γιατρών παρατηρήθηκε ότι το 5% εκείνων με τα υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης διέτρεχε τριπλάσιο κίνδυνο καρδιακής προσβολής από το 5% με τα χαμηλότερα επίπεδα. Αυτό επιβεβαιώθηκε το 1995 από το κέντρο καρδιολογικών μελετών Φράμινχαμ που παρατήρησε ότι η ομοκυστεΐνη σε επίπεδα άνω των 11,4 μικρομολ ανά λίτρο αυξάνει τον κίνδυνο. Το 1999 σε μελέτη 2000 περίπου ατόμων στα Ιεροσόλυμα ο κίνδυνος θανάτου ήταν διπλάσιος μεταξύ των ατόμων με τα υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης από ότι μεταξύ των ατόμων με τα χαμηλότερα επίπεδα. Τα άτομα με μέτρια αυξημένα επίπεδα διέτρεχαν κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε ποσοστό από 30-50% υψηλότερο απ ’ότι τα άτομα με τα χαμηλότερα επίπεδα. Το ίδιο απέδειξε και άλλη μελέτη της Ευρωπαϊκής ομάδας συντονισμένης δράσης ,μιας ομάδας γιατρών και ερευνητών από 19 ιατρικά κέντρα 9 Ευρωπαϊκών χωρών. Αφού μελέτησαν 750 άτομα κάτω των 60 χρόνων με αρτηριακές πλάκες σε σύγκριση με 800 άτομα χωρίς καρδιαγγειακές παθήσεις, παρατήρησαν ότι τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης του αίματος αποτελούν εξίσου σημαντικό παράγοντα κινδύνου με το κάπνισμα και τα υψηλά επίπεδα χοληστερίνης.

Ομοκυστεΐνη, χαμηλοί βαθμοί στο σχολείο, Αλτσχάϊμερ και περιπτώσεις σχιζοφρένειας

Εφόσον η ομοκυστεΐνη μέσω της μεθυλίωσης επηρεάζει την ισορροπία στον εγκέφαλο και γενικότερα στο σώμα, είναι λογικό να υποθέσουμε πως ανισορροπίες της θα είναι φανερές στη διαδικασία της μνήμης ,της εξυπνάδας και της μάθησης. Αυτό φάνηκε καθαρά στις περιπτώσεις της νόσου Αλτσχάϊμερ και της άνοιας όπου έχουμε απώλεια των νοητικών λειτουργιών σε μεγάλο βαθμό. Μεταξύ του 1976 και του 1978 στη μελέτη Φράμινχαμ άρχισαν να παρακολουθούν 2611 άτομα με φυσιολογική νοητική λειτουργία . Εξ’αυτών την περίοδο 1988-1990 εξέτασαν την ομοκυστεΐνη αίματος σε 1092 άτομα τα οποία είχαν μέσο όρο ηλικίας 76 έτη. Αυτός ο πληθυσμός εξεταζόταν από επιτροπή νευρολόγων και ψυχολόγων η οποία βάσει καθιερωμένων κριτηρίων και χωρίς να ξέρουν τη στάθμη της ομοκυστεΐνης έκανε τη διάγνωση της άνοιας ή Αλτσχάϊμερ. Η παρακολούθηση έγινε μέχρι 31/12/2000. Διαπίστωσαν 111 ασθενείς με άνοια ποσοστό 10,2%. Από τους 111 οι 83 είχαν Αλτσχάϊμερ. Το συμπέρασμα είναι ότι όσο ψηλότερη είναι η τιμή της ομοκυστεΐνης στο αίμα τόσο περισσότερες και οι άνοιες. Ο κίνδυνος να χάσουν τα μυαλά τους γινόταν διπλάσιος εάν η ομοκυστεΐνη πλάσματος ήταν μεγαλύτερη από 14 μικρομόλ ανά λίτρο.

Η πρώτη ανακάλυψη της σύνδεσης ανάμεσα στο Αλτσχάϊμερ και την ομοκυστεΐνη είχε αναφερθεί το 1998 όταν Νορβηγοί και Βρετανοί επιστήμονες ανεκάλυψαν υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στον εγκέφαλο ασθενών με Αλτσχάϊμερ μέσω μιας έρευνας που ονομάστηκε OPTIMA.(Oxford Project to Investigate Memory and Ageing). Το ίδιο επιβεβαίωσαν και άλλες έρευνες όπως του καθηγητή Μάτσου Τοσιφούμι από το Πανεπιστήμιο Τοχόκου στην Ιαπωνία. Ο καθηγητής Τοσιφούμι εξέτασε τους εγκεφάλους ασθενών και το συμπέρασμά του ήταν καθαρό. Όσο περισσότερη η ομοκυστεΐνη τόσο μεγαλύτερη η βλάβη στον εγκέφαλο. Επίσης ο καθηγητής D.Smith της ιατρικής σχολής της Οξφόρδης πιστεύει πως «το Αλτσχάϊμερ πάνω από 90% είναι προβλέψιμο και μόνο 1% προξενείται από γονίδια. Δέχεται τη σύνδεση ομοκυστεΐνης και Αλτσχάϊμερ και πιστεύει πως μπορούν να αντιστραφούν τα υψηλά επίπεδά της με τη χρήση βιταμινών. Υπάρχουν βέβαια και άλλες έρευνες με παρόμοια συμπεράσματα που διεξάγονται αυτή τη στιγμή όπως αυτή του καθηγητή Σμιθ που θα τελειώσει το 2009.

Τι γίνεται όμως με τους μαθητές; Αν η ομοκυστεΐνη επηρεάζει τη μνήμη και την καταστρέφει σε μεγάλη ηλικία, μήπως επηρεάζει τη μνήμη και σε μικρή ηλικία; Μήπως οι μαθητές των δημοτικών σχολείων επηρεάζονται και αυτοί από τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα τους, με αποτέλεσμα να μην έχουν τόσο δυνατή μνήμη όσο θα έπρεπε; Μήπως οι άριστοι μαθητές έχουν χαμηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης και οι κακοί μαθητές ψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σχολική επίδοσή τους; Το πεδίο όπως καταλαβαίνετε είναι εντελώς παρθένο. Πολλοί δεν ξέρουν καν την ομοκυστεΐνη, πόσο μάλλον μπορούν να θέσουν αυτά τα ερωτήματα. Η μόνη έρευνα που διεξήχθη μέχρι αυτή τη στιγμή ήταν σουηδική, έγινε το 2005 και ήταν θετική. Κατέδειξε τη σχέση της ομοκυστεΐνης και της απόδοσης των μαθητών δημοτικών και γυμνασίων στη Σουηδία. Συγκεκριμένα στη μελέτη 692 Σουηδών μαθητών ηλικίας από 9 μέχρι 15 ετών βρέθηκε πως ανεβασμένα επίπεδα ομοκυστεΐνης μπορούσαν να επιδράσουν στους βαθμούς των παιδιών κατά τρόπο αρνητικό. Η ομοκυστεΐνη είχε επίδραση στη νευρογνωστική λειτουργία τους καθώς και μια ευθεία σχέση στη βαθμολογία τους.

Οι αποδείξεις επίσης αυξάνονται από το γεγονός ότι και οι σχιζοφρενείς έχουν ψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης και όσο περισσότερο είναι αυξημένο το επίπεδο ομοκυστεΐνης τόσο έχουμε χειροτέρευση των συμπτωμάτων. Αυτό φυσικά γίνεται γιατί έχει σχέση με την ισορροπία στο μυαλό και το σώμα. Ο Dr Ιωσήφ Λέβιν του Πανεπιστημίου του Ben Gurion στο Ισραήλ βρήκε ένα μέσο επίπεδο ομοκυστεΐνης σε μια ομάδα με σχιζοφρενείς αρκετά πάνω από το μέσο επίπεδο. Άλλες ψυχιατρικές έρευνες έχουν καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα. Αυτές οι αποδείξεις δείχνουν πως μπορούμε να φυλάξουμε τη νοητική και ψυχική υγεία των παιδιών μας κατά πρώτο λόγο, αλλά και της κοινωνίας ως συνόλου, επικεντρώνοντας την προσοχή μας στην εξέταση που επιτυγχάνει την ισορροπία στο σώμα μας που δεν είναι άλλη από την εξέταση της ομοκυστεΐνης.

Τι κάνουμε όταν έχουμε ψηλή ομοκυστεΐνη

Το στίγμα το έδωσε το περιοδικό Newsweek της 11/8/1997 σχετικά με την ομοκυστεΐνη. «Μπορεί να αποδειχθεί ότι έχουμε τη δυνατότητα να καταφέρουμε περισσότερα με συμπληρώματα βιταμινών της δεκάρας παρά με φάρμακα που στοιχίζουν πανάκριβα.»

Ποιά είναι όμως τα ενδεδειγμένα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα τα οποία δεν προκαλούν ανωμαλίες; «Στο παρελθόν 8 έως 20 μικρομόλ ανά λίτρο πλάσματος θεωρούνταν φυσιολογικά και αβλαβή. Σήμερα όμως ακόμα και επίπεδα των 12 μικρομόλ διπλασιάζουν τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο.» έγραψε η Jane Brody στους N.Y.Times. Συνήθως το επίπεδο της ομοκυστεΐνης τείνει να αυξάνεται με την ηλικία και αν είμαστε πάνω από 40 μπορούμε να βρούμε το ιδανικό όριο αν διαιρέσουμε την ηλικία μας δια του 10. Αν π.χ. είμαστε 40 το ιδανικό θα πρέπει να είναι κάτω από 5. Αν έχουμε 12 ή 15 διπλασιάζουμε ή τριπλασιάζουμε τις πιθανότητες για ανισορροπία στο σώμα μας με επακόλουθο πολλές ασθένειες. Η τρέχουσα τάση στην ιατρική για θεραπεία της ομοκυστεΐνης είναι θεραπεία με φολικό οξύ και τελείως πρόσφατα με Β12 και φολικό οξύ.

Θυμάμαι ένα νεαρό άτομο με βαρύ εγκεφαλικό που προήλθε από αυξημένη ομοκυστεΐνη και έπαιρνε θεραπεία μόνο με φολικό οξύ για μήνες και η ομοκυστεΐνη του δεν κατέβαινε. Φυσικά είχε ταλαιπωρηθεί ψυχικά και σωματικά για μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να ακολουθήσει τη σωστή αγωγή. Πούλησε το σπίτι του για να ανταπεξέλθει στα έξοδά του. Με έκπληξη άκουσε πως η σωστή αγωγή για να κατεβάσουμε την ομοκυστεΐνη είναι οι βιταμίνες B6,B12, φολικό οξύ, TMG (τριμεθυλγλυκίνη) και SAME.Η σωστή αγωγή κατέβασε την ομοκυστεΐνη του σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το σημερινό κόστος μιας πολυβιταμίνης για το κατέβασμα της ομοκυστεΐνης είναι κάτι λιγότερο από 20 € για 2 μήνες άρα 10 € το μήνα. Λέτε να αφήσουν οι μεγαλοκαρχαρίες των φαρμακευτικών εταιρειών αυτή τη γνώση να περάσει στους ανθρώπους; Πηγή φολικού οξέος είναι τα πράσινα λαχανικά ειδικά τα ραδίκια και τα αντίδια. Η B12 υπάρχει σε ζωικές τροφές (γάλα, γιαούρτι κλπ) και η τριμεθυλγλυκίνη (TMG) που είναι δότης 3 ομάδων μεθυλίου όπως λέει και το όνομά της (επομένως η δωρεά των 3 μεθυλίων φυλάει την ποθητή ισορροπία) βρίσκεται σε πολύ μεγάλη δόση στα πατζάρια. Λέγεται επίσης και βηταΐνη.

Συμπεράσματα

Θα έρθει καιρός που όλοι θα γνωρίζουν την ομοκυστεΐνη όπως ξέρουν σήμερα την χοληστερίνη. Ο χαρακτηρισμός της ομοκυστεΐνης σαν την υπ’ αριθμόν 1 ύποπτη ουσία για τις καρδιοπάθειες που κάνει η έγκυρη εφημερίδα GURDIAN είναι πολύ πετυχημένος και αντικατοπτρίζει τη σημερινή πραγματικότητα. Πρέπει όμως να αγωνιστούν οι πάντες μέχρι να τη μάθει ο κόσμος γιατί τα συμφέροντα είναι τεράστια. Το ΚΑΣΤΡΟ ΜΑΣ που λέγεται ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ πρέπει να το προστατεύσουμε με τους φρουρούς του που δεν είναι άλλοι από την ισορροπία και τη μεθυλίωση. Πρέπει να προστατεύσουμε το κάστρο μας από την επίθεση της ομοκυστεΐνης... Η αλήθεια ας μας απελευθερώσει από την άγνοια.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.Παύλος Τούτουζας :Γεια σου καρδούλα μου ,εκδόσεις Κάκτος,σελ 63

2.The Gurdian :(Καθημερινή) «Η έρευνα ενόχλησε τις εταιρείες φαρμάκων. Τριάντα χρόνια στο περιθώριο.Ο επιστήμονας που ανεκάλυψε την ομοκυστεΐνη» (20/8/2000)

3.Selhub J et al.(1995) “Assosiation betweewn plasma homocysteine concentrations and extracranial carotid artery stenosis”New England,Journal of Medicine, 332,pg286-291

4.Graham et al ‘Plasma homocysteine as a risk factor for vascular disease”JAMA 1997,277,pg 1755-81

5.Kark et al “Nonfasting plasma total homocysteine level and mortality in middle-aged amd elderly men and women in Jerusalem”Ann Inter Med 1999,131,pg321-330

6.Seshadr S. et al “Plasma homocysteine as risk factor dementia and Altcheimer disease.” New England Journal of Medicine 2002,347,pg476-483

7.M. Toshifumi el al “Elevated plasma homocysteine levels and risk of silent brain infraction in elderly people” Stroke vol 32,2001,pg 1116

8.A.K.Borjel et al “Plasma homocysteine levels MTHFR polymorphisms and school achievement in a population sample of Swedish children’ Homocysteine Metab,Vol 1,2005,pg4

9.J.Levin et al Elevated Homocysteine levels in young male patients with schizophrenia’ Am J.Psychiatry Vol 159,2002,pg1790-2

10.J. Applebaum et al “homocysteine levels in newly admitted schizophrenic patients”J. Psychiatric Res ,Vol 38(2004) pg 413-16

Ο νάρθηκας (Ferula communis, Φέρουλα η κοινή)

Ο νάρθηκας (Ferula communis, Φέρουλα η κοινή)

Ο νάρθηκας (Ferula communis, Φέρουλα η κοινή), ή άρτυκας, ή Κουφάρδικας ή   Άρτηκας, ή και νάρθηκας, είναι πολυετές φυτό που ανήκει στην οικογένεια Σεληνοειδή- Σκιαδοφόρων (Umbeliferae) στην ίδια δηλαδή οικογένεια με το Σέλινο, το Γλυκάνισο, το Μαϊντανό και τον Άνηθο με τον οποίο μοιάζουν πολύ. Είναι ποώδες φυτό με χοντρό βλαστό και ύψος μέχρι 2,5 με 3 μέτρα. Φυέται σε παραθαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου. Το φυτό είναι δηλητηριώδες και προκαλεί στα βοοειδή αιμορραγικές ασθένειες.

Περιγραφή

Το φυτό έχει παχύ, γραμμωτό βλαστό, ο οποίος φτάνει μέχρι τα τρία μέτρα σε ύψος. Ο βλαστός περιέχει εντεριώνη, με αποτέλεσμα το εσωτερικό του να σιγοκαίγεται χωρίς να επηρεάζεται ο φλοιός. Τα φύλλα του είναι σύνθετα, λεπτά, πολυσχιδή με γραμμοειδή φυλλάρια και μοιάζουν με αυτά του άνηθου. .Είναι μεγάλα, ιδίως αυτά στη βάση. Τα άνθη είναι οργανωμένα σε σκιάδες, οι οποίες αποτελούνται από πολλά λουλούδια. Τα άνθη του είναι μικρά κίτρινα, με πέντε πέταλα, και ερμαφρόδιτα.

 Η επικονίαση του φυτού γίνεται από μύγες. Το φυτό μπορεί να αυτογονιμοποιηθεί. Οι ταξιανθίες του φυτού εμφανίζονται από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο. Μετά το φυτό ξεραίνεται. Το φυτό προτιμά εδάφη με καλή αποστράγγιξη και αντέχει σε συνθήκεςξηρασίας. Είναι φωτόφυτο.

Το φυτό παράγει ένα αιθέριο έλαιο με κίτρινο χρώμα. Το κύριο συστατικό σε φυτά που συλλέχθηκαν στην Αλγερία είναι τομυρκένιο και ακολουθεί το α-πινένιο και το β-φυλλανδρένιο. Σε άλλα είδη του γένους Φένουλα, καθώς και στην ποικιλία F. c. glauca, η οποία φύεται στην Ιταλία, το α-πινένιο είναι το κύριο συστατικό του έλαιου, ενώ μοναδική είναι και η παρουσία του β-φυλλανδρένιου ως κύριο συστατικό.Όλα τα είδη του γένους είναι αρωματικά και μερικά χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική

 Το εσωτερικό του βλαστού του νάρθηκα είναι πλούσιο σε εντεριώνη

Μύθοι και παραδόσεις

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Προμηθέας έκλεψε την φωτιά από τους Θεούς και την μετέφερε στους ανθρώπους μέσα στους κούφιους βλαστούς του νάρθηκα. Ο νάρθηκας ήταν αφιερωμένος κατά την αρχαιότητα στον Διόνυσο και χρησιμοποιούταν στις τελετές επειδή ήταν ελαφριοί για να φτιάξουν τους θυρσούς. Επειδή οι ξεροί βλαστοί ήταν αρκετά ανθεκτικοί για να χρησιμοποιηθούν ως μπαστούνια αλλά δεν μπορούσαν να βλάψουν κάποιο άνθρωπο, ο Διόνυσος είχε διατάξει όσοι πίνουν κρασί να έχουν μόνο μπατσούνια από νάρθηκα

Χρήσεις

Το φυτό χρησιμοποιούταν στην αρχαία Ελλάδα εξαιτίας της ευλυγισίας, του μαλακού εσωτερικού του και της αντοχής του ώστε να σταθεροποιούν κατάγματα των άκρων. Οι αρχαίοι άνοιγαν τον βλαστό και με αυτόν περιέβαλαν το άκρο που είχε υποστεί κάταγμα. Γι' αυτό το λόγο σήμερα το προστατευτικό των σπασμένων άκρων εκτός από γύψος λέγεται και νάρθηκας   Μια άλλη χρήση του ήταν να χρησιμεύει ως φυτίλι από τους ναυτικούς, οι οποίοι μπορούσαν να ανάβουν την πίπα τους ανεξαρτήτως των καιρικών συνθηκών. Τον άναβαν σε μια άκρη του με αποτέλεσμα το εσωτερικό του να καίγεται πάρα πολύ αργά, σαν την "καύτρα" του τσιγάρου. Έτσι διατηρούσαν τη φωτιά στα δύσκολα ταξίδια τους. . Οι βλαστοί χρησιμοποιούνται επίσης για την κατασκευή επίπλων.Είναι γνωστα τα καθίσματα που (ποιά ηλικιωμένοι)φτιάχνουν στην Κρήτη από Ναρθηκα

Στη χώρα μας, εκτός από τον Κοινό Νάρθηκα αυτοφύονται άλλα 2 είδη. Η Φέρουλα η χιλίανθος (F. chiliantha) μοιάζει πολύ με το Νάρθηκα αλλά είναι πιο ισχυρή και έχει περισσότερα άνθη. Αυτοφύεται στα νησιά του Αν. Αιγαίου. Τέλος είναι και η Φέρουλα φερουλάγκο (F. ferulago) ή Μικρός άρτηκας, ένα είδος που δίνει άτομα σχετικά μικρά. Και τα 3 είδη του γένους Φέρουλα είναι γνωστά και με τα ονόματα Άρτηκες, Νάρθηκες, Κουφόξυλα, Ανάθρηκες, Βανούκες κλπ. Μορφολογικά παρόμοια φυτά είναι και τα είδη του γένους Φερουλάγο (Ferulago), γνωστά συχνά με τα ίδια

Πηγές : 

el.wikipedia.orgel.

 Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, Τμήμα ΒιολογίαςΑρτυκας

 Έλμουτ Μπάουμαν (1999). Η ελληνική χλωρίδα στο μύθο, στην τέχνη, στην λογοτεχνία. Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης

Τα χορταρικά του θέρους!

by Η τροφή μας το φάρμακό μας 

Τα τελευταία χρόνια, κάποια ξεχασμένα άγρια χόρτα που φυτρώνουν στη χώρα μας μόνο το καλοκαίρι κάνουν δυναμικά την επανεμφάνισή τους στο πιάτο μας, προσφέροντάς μας νέες γευστικές επιλογές. Εκτός, λοιπόν, από την παραδοσιακή χωριάτικη σαλάτα και τα βραστά βλίτα, έχετε την ευκαιρία να γευτείτε δροσερές σαλάτες και νόστιμα μαγειρευτά με στύφνα, γλιστρίδα ή αρμυρήθρες και να συνοδεύσετε τους ουζομεζέδες σας με κρίταμο. Αρκετά από αυτά καλλιεργούνται, οπότε μπορείτε να τα βρείτε στη λαϊκή αγορά ή στο μανάβικο της γειτονιάς σας. Επιπλέον, αποτελούν μια εξαιρετικά υγιεινή διατροφική επιλογή, ενώ κάποια από αυτά έχουν και θεραπευτικές ιδιότητες. Θα εντυπωσιαστείτε, επίσης, από τα βλίτα μαγειρεμένα με διαφορετικούς τρόπους.

Γλιστρίδα η πολυλογού 

Τη γνωρίζετε όλοι. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας είναι γνωστή και ως αντράκλα. Πρόκειται για άλλο ένα ζιζάνιο που αφθονεί στους κήπους και στους ελληνικούς αγρούς το καλοκαίρι. Καλλιεργείται και πωλείται στις λαϊκές αγορές και στα μανάβικα. Σίγουρα την έχετε γευτεί ωμή στην παραδοσιακή χωριάτικη σαλάτα. Η ευχάριστη ξινή, χυμώδης και δροσερή της γεύση ταιριάζει πολύ με πράσινες σαλάτες και ντομάτα, ενώ επίσης μπορεί να μαγειρευτεί με κρέας ή ψάρι. O λόγος που σε πολλά μέρη της Ελλάδας ρωτάμε έναν πολυλογά: «Μήπως έφαγες γλιστρίδα;» γιατί, σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, η κατανάλωση αντράκλας ή γλιστρίδας επιφέρει ευφράδεια και ταχύτητα λόγου. Η γλιστρίδα καλλιεργείται εδώ και 4.000 χρόνια. Κατάγεται από τη Νότια Ευρώπη και καλλιεργείται εντατικά στη Μεγάλη Βρετανία, την Oλλανδία, την Άπω Ανατολή και την Ινδία. 

Ένα πολυφάρμακο: Τα σαρκώδη φύλλα της περιέχουν πολύ νερό (95%) και πολλές θρεπτικές ουσίες: μεταλλικά στοιχεία (ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, φώσφορο, χαλκό), ω-3 λιπαρά οξέα, βιταμίνες C, Ε, Α, Κ και κόμμι (πολυσακχαρίτης που απορροφάται κυρίως από το παχύ έντερο και διατηρεί υγιή τη χλωρίδα του). Η γλιστρίδα είναι γνωστή για τις φαρμακευτικές της ιδιότητες από την αρχαιότητα. O Γαληνός τη χορηγούσε για οδοντικές και στοματικές παθήσεις. O Ιπποκράτης τη χρησιμοποιούσε για την αντιμετώπιση γυναικολογικών παθήσεων (βιταμίνη Ε) και ο Διοσκουρίδης ως καθαρτικό, διουρητικό, αντιπαρασιτικό, αλλά και για οφθαλμικές παθήσεις (βιταμίνη Α), την επούλωση πληγών (βιταμίνη C, ω-3 λιπαρά οξέα), καθώς και για τον κατευνασμό της σεξουαλικής επιθυμίας. Η τελευταία φαρμακευτική δράση της γλιστρίδας αναφέρεται και στον «Κώδικα του Ισπανού Φαρμακοποιού» (1837). Μάλιστα, σύμφωνα με νεότερες επιστημονικές μελέτες, η ουσία norepinephrine (νοραδρεναλίνη) που περιέχει το φυτό προκαλεί συστολή των αρτηριών και περιορίζει τη ροή του αίματος με αποτέλεσμα τον κατευνασμό των σεξουαλικών ορμών. Η γλιστρίδα χρησιμοποιείται επίσης ως αντιπυρετικό, καθαρτικό του αίματος, αναλγητικό, τονωτικό, μυοχαλαρωτικό και διουρητικό. 

Για περισσότερα: Γλιστρίδα (αντράκλα), ένα θεραπευτικό φυτό με ιστορία άνω των 2.000 ετών!

Το πικρό ζιζάνιο στύφνο 

Λέγεται αλλιώς βρομοβότανο και μαυρόχορτο και προτιμά τους λαχανόκηπους και τα περιβόλια. Oι μικροί μαύροι καρποί του μοιάζουν με χοντρόκοκκο πιπέρι και χρησιμοποιούνται σε μαρμελάδες, πίτες, τάρτες και σάλτσες. Τα τελευταία χρόνια καλλιεργείται. Το βρίσκετε σε λαϊκές αγορές και σε μανάβικα. Έχει ελαφρώς πικρή γεύση και χρησιμοποιείται για βραστή σαλάτα ή ως υλικό σε συνταγές με λαχανικά και κρέας.

Φάρμακο και δηλητήριο: Στα αρχαία ελληνικά η ονομασία του φυτού είναι στρύχνος. O Διοσκουρίδης χρησιμοποιούσε τα φαρμακευτικά είδη του φυτού για την αντιπυρετική και ηρεμιστική τους δράση. Το εκχύλισμα του στρύχνου των Ινδιών είναι η γνωστή στρυχνίνη, φάρμακο, αλλά και δυνατό δηλητήριο. Χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική, γιατί σε πολύ μικρές δόσεις δυναμώνει την καρδιά και το αναπνευστικό σύστημα. Το στύφνο που τρώμε περιέχει ισχυρά αντιοξειδωτικά, όπως βιταμίνη C, που μεταξύ άλλων συνεισφέρει στο σχηματισμό κολλαγόνου στο δέρμα, βιταμίνη Ε, που επιβραδύνει τη γήρανση των κυττάρων, και καροτενοειδή. Επίσης, περιέχει ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, που έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση. Στο Ιράκ και στο Ιράν οι γυναίκες χρησιμοποιούν το στύφνο για τον αποχρωματισμό των φακίδων και την περιποίηση του δέρματός τους.

Το γνωστό βλίτο 

Αν και πρόκειται για ένα χορταρικό με ουδέτερη γεύση, χρησιμοποιείται κατά κόρον τους καλοκαιρινούς μήνες για σαλάτα. Έχει ελάχιστες θερμίδες και μπορεί να μαγειρευτεί και με πατάτες, ζαρζαβατικά ή και κρέας. Η βραστή σαλάτα μπορεί να γαργαλήσει ευχάριστα τον ουρανίσκο, αν σοτάρετε τα χόρτα με ελαιόλαδο και προσθέσετε λεμόνι και τριμμένο σκόρδο. Αν και δεν υπάρχουν διαθέσιμες μελέτες για την περιεκτικότητα του βλίτου σε θρεπτικά συστατικά, όπως όλα τα χόρτα περιέχει μικρές συγκεντρώσεις βιταμίνης Ε και C και πολλά ιχνοστοιχεία, όπως: κάλιο, νάτριο, μαγνήσιο, φώσφορο, που έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Oι νόστιμες αρμυρήθρες 

Είναι ένα φυτό που φυτρώνει σε υγρότοπους, κυρίως κοντά στη θάλασσα, και δευτερευόντως κοντά σε ποτάμια και λίμνες. Είναι συγγενικό είδος με τα αρμυρίκια που φυτρώνουν στις αμμουδιές. Ευδοκιμεί στο θερμό και ξηρό μεσογειακό κλίμα. Για να αντεπεξέλθει στις υψηλές τιμές άλατος στο έδαφος, αποθηκεύει στις ρίζες της μέχρι και 17% αλάτι. Σε πολλές παραθαλάσσιες περιοχές φτιάχνουν με τα τρυφερά βλαστάρια του φυτού τουρσί ή νοστιμότατη βραστή σαλάτα, στην οποία προσθέτουν ελαιόλαδο και άφθονο λεμόνι για να απαλύνουν την ελαφρώς αλμυρή γεύση τους. Μπορείτε όμως να τις γευτείτε και σε γκουρμέ εστιατόρια, καθώς η ιδιαίτερη γεύση τους έχει κερδίσει την υψηλή μαγειρική. Γι’ αυτό άλλωστε και καλλιεργείται τα τελευταία χρόνια. Επίσημα στοιχεία για τη θρεπτική αξία του φυτού δεν υπάρχουν. Ωστόσο, όπως όλα τα χόρτα περιέχουν μικρές συγκεντρώσεις βιταμινών C και Ε και οι αρμυρήθρες που φυτρώνουν κοντά στη θάλασσα είναι πλούσιες σε ιώδιο και μεταλλικά στοιχεία.

Μυρωδάτο κρίταμο 

Φυτρώνει σε αμμουδιές, βράχους και τοίχους κοντά στη θάλασσα, στις ακτές της Μεσογείου και του ευρωπαϊκού Ατλαντικού. O βλαστός και τα φύλλα του, όταν τα τρίψετε, αναδίδουν ένα ευχάριστο άρωμα. Σε ορισμένες περιοχές το λένε και αρμύρα. Oι αρχαίοι Έλληνες το ονόμασαν κρίθμον, επειδή οι σπόροι του μοιάζουν πολύ με του κριθαριού. Oι βλαστοί και τα φύλλα του γίνονται τουρσί και χρησιμοποιείται ως αρωματικό σε σαλάτες. Επίσης, συνοδεύει άριστα τους καλοκαιρινούς μεζέδες που τρώγονται με ούζο ή τσίπουρο. Το κρίταμο όμως έχει και φαρμακευτικές ιδιότητες, τις οποίες είχαν αξιοποιήσει από την αρχαιότητα ο Ιπποκράτης, ο Διοσκουρίδης και ο Πλίνιος, καθώς περιέχει πολυάριθμα θρεπτικά συστατικά: ιώδιο (απαραίτητο για τη σύνθεση των ορμονών του θυρεοειδούς), μεταλλικά άλατα, μικρές συγκεντρώσεις βιταμίνης Ε, C και Κ. Χρησιμοποιείται ως ορεκτικό, διουρητικό, καθαριστικό του αίματος, εμμηναγωγό και αποτοξινωτικό. 

Δείτε περισσότερα: Βάλτε το κρίταμο στο τραπέζι σας! Φτιάξτε φυσικό αλάτι.

Τζούλη Αποστολάτου

www.vita.gr

Σπάρτη: Άσχετο με την Λακωνία το νοθευμένο λάδι που ανακλήθηκε

Πόλεμο ενάντια στη δυσφήμιση και τη νοθεία του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου Λακωνίας, κήρυξαν συστρατευμένα η Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας, η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών του νομού και το Επιμελητήριο Λακωνίας, σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο διοικητήριο της Περιφέρειας στη Σπάρτη.

Όπως επισημάνθηκε κατά την σύσκεψη, «το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουμε γίνει μάρτυρες μιας αδυσώπητης και άνευ προηγουμένου κατασυκοφάντησης του Λακωνικού ελαιολάδου, από αγνώστους που χρησιμοποιούν το όνομα Λακωνία, προωθώντας ακατάλληλο προϊόν στην αγορά».

Οι τρεις φορείς σε κοινή δήλωσή τους υπογραμμίζουν ότι, «βεβαιώνουμε τους καταναλωτές ότι το ανακληθέν από τον ΕΦΕΤ προϊόν με την εμπορική ονομασία «ΜΑΝΗ» ή «ΛΑΚΩΝΙΑ» ουδεμία σχέση έχει με Λακωνικό ελαιόλαδο και τους καλούμε να μην το χρησιμοποιούν».

Επιπλέον, τονίζουν ότι θα προβούν σε όλες τις νόμιμες ενέργειες για την προστασία του ποιοτικού ελαιολάδου της Λακωνίας.

Σουηδία: Ανανεώσιμη ενέργεια από τη θάλασσα

Σε πολύτιμα βιοκαύσιμα, μπορούν να μετατραπούν, θαλάσσια θρεπτικά συστατικά, από το βυθό, καθώς και βιομηχανικά απόβλητα ψαριών, σύμφωνα με ερευνητικό έργο κατά μήκος των ακτών της νότιας Σουηδίας, όπως γράφει η ανοιξιάτικη έκδοση του Panorama Inforegio.

Ως μέρος του έργου «Βιοαέριο – νέο υπόστρωμα από τη θάλασσα» (Biogas – new substrate from the sea) οι επιστήμονες στην κομητεία Kalmar, Σουηδία, εξετάζουν το περιβαλλοντικό και οικονομικό δυναμικό της παραγωγής βιοαερίου από διάφορα προϊόντα που βρίσκονται στον θαλάσσιο βυθό κατά μήκος της ακτής τους. Ιδιαίτερα έχουν εξετάσει το δυναμικό μεθανίου από καλαμιώνες, φύκη, μύδια και απόβλητα ψαριών και ποιες συνθήκες απαιτούνται για την παραγωγή ανανεώσιμου βιοαερίου.

Η έρευνα βρήκε ότι τα καλύτερα αποτελέσματα είχαν παραχθεί από τα απόβλητα ψαριών μιας τοπικής μονάδας επεξεργασίας αλιευτικών προϊόντων και ότι η ποιότητα του παραγόμενου βιοαερίου ήταν παρόμοια με όταν χρησιμοποιούσαν παραδοσιακά υλικά όπως κοπριά ή λύματα.

Το τετραετές έργο που ολοκληρώθηκε το 2013, παρακολούθησε ολόκληρη την αλυσίδα από τη συλλογή των υποστρωμάτων μέχρι τις συνέπειες της εκχύλισης στη ροή των θρεπτικών συστατικών και τη διατήρηση της θαλάσσιας ζωής.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η χρήση θαλάσσιων θρεπτικών συστατικών όχι μόνο δημιουργούσε ένα πολύτιμο βιοκαύσιμο, αλλά η διαδικασία μείωνε επίσης τα πλεονάζοντα θρεπτικά συστατικά στη θάλασσα.

H Βαλτική Θάλασσα ,όπως σημειώνεται, υποφέρει από πλεόνασμα θρεπτικών συστατικών, που ενδέχεται να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στη θάλασσα, αφανίζοντας ψάρια, καβούρια, στρείδια και άλλα υδρόβια ζώα.

Η χρήση θαλάσσιων πόρων στην παραγωγή βιοαερίου αφαιρεί πολλά από αυτά τα περιττά θρεπτικά συστατικά.

Η αύξηση της χρήσης βιοαερίου σε οχήματα, όπως αυτοκίνητα και φορτηγά, θα συνέβαλε στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και είναι βασικό για την κομητεία Kalmar να επιτύχει τον στόχο της να γίνει περιοχή ελεύθερη από τη χρήση ορυκτών καυσίμων έως το 2030.

Στην κομητεία Kalmar, η βενζίνη και το πετρέλαιο ευθύνονται για τα δύο τρίτα των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα.

Η καύση βιοαερίου δεν απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα, που το κάνει οικο-φιλικό καύσιμο.

Ωστόσο, όλα τα οικιακά απορρίμματα, η κοπριά και η ιλύς καθαρισμού επεξεργασίας λυμάτων της κομητείας θα παρήγαγε αρκετό βιοαέριο μόνο για το ένα δέκατο του συνόλου των αυτοκινήτων της κομητείας.

Επομένως η αξιοποίηση των θαλάσσιων πόρων της περιοχής έχει σημασία από περιβαλλοντική και οικονομική άποψη αναφέρεται σχετικά με το θέμα στο Panorama.

Ο τοπικός πληθυσμός θα μπορούσε να ωφεληθεί από την εφαρμογή του βιοαερίου με νέες ευκαιρίες απασχόλησης να προκύπτουν, εφόσον χρειάζονται νέα προϊόντα, αγαθά και υπηρεσίες για τη συγκομιδή και παραγωγή του αερίου.

Ήδη έχει ξεκινήσει σε πλήρη κλίμακα η επανακατεργασία των αποβλήτων από ψάρια, όπου τα απόβλητα μεταφέρονται μέσω αγωγού κατευθείαν από τη μονάδα επεξεργασίας ιχθύων στη Lucerna, όπου παράγεται το βιοαέριο.

Χρειάζεται περαιτέρω τεχνική ανάπτυξη πριν να μπορέσουν οι καλαμιώνες, τα φύκη, ή τα μύδια να αξιοποιηθούν οικονομικά για την παραγωγή βιοαερίου σε πλήρη κλίμακα. Αλλά έχουν ακολουθήσει νέα έργα, μεταξύ των οποίων το SEAFARM (φύκη) και η AQUATECH (μύδια).

«Η χρήση θαλάσσιων πόρων στην παραγωγή βιοαερίου θα αύξανε την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας ενώ θα μείωνε τον αντίκτυπο στο κλίμα. Ωστόσο, χρειάζονται περισσότερες τεχνικές εξελίξεις πριν μπορέσουν αυτοί οι πόροι να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή βιοαερίου σε πλήρη και οικονομική κλίμακα», είπε ο Henrik Blomberg, διευθυντής του επιχειρησιακού προγράμματος «το Småland και τα νησιά» (Småland and the Islands). 

Η κρανιά και η βουζοκρανιά.

Αυτόφυτο άγριο, δασικό δενδρύλιο η κρανιά ευδοκιμεί στη ζωή των φυλλοβόλων πλατύφυλλων, σε υψόμετρο 400 έως 800 μ. Σπάνια σχηματίζει αμιγείς συστάδες. Ζει, συνήθως, συντροφευμένη με τα γαύρα, τις οστρυές τα φράξα, τα σφεντάμια, τις καστανιές.

Η σιλουέτα της, ύψους 2-6 μέτρα, κατατάσσεται μεταξύ θάμνου και δενδρυλλίου. Δεν λείπει από τους ζωντανούς φράχτες των αγροτικών κτημάτων, των κήπων και των αμπελιών., που πλαισιώνουν τους αγροτικούς δρόμους της ελληνικής εξοχής, τα μονοπάτια. Τα φύλλα της στην κάτω επιφάνεια, έχουν ένα χνούδι πριονωτό. Όταν τρίψει κανείς στη χούφτα του ένα μάτσο φύλλων κατανιάς, οι παλάμες του δίχως να το νιώσει – γεμίζουν μικρά λεπτότατα βελονάκια. Όταν χαϊδέψετε τότε τα τρυφερά μάγουλα ανύποπτης κοπέλας, θα ουρλιάξει από τους νυγμούς. Τα μάγουλα γίνονται κατακόκκινα. Τέτοια αστεία κάνουνε τακτικά τα μικρά χωριατόπαιδα στα κορίτσια της πόλης που παραθερίζουν στα χωριά μας. Ήταν από τα πιο… πικάντικα ξαφνιάσματα.

Τα όμορφα πρασινωπά λουλούδια της κρανιάς βγαίνουν την άνοιξη πριν από τα φύλλα της κουτσουπιάς και της αμυγδαλιάς.

Οι κόκκινοι στυφοί καρποί της, τα κράνα, ήσαν τα παλιά χρόνια η αμβροσία των φτωχών ανθρώπων του χωριού, των βοσκών και των στρατοκόπων, μαζί με τα βατόμουρα και τα γκόρτσα. Ωριμάζουν τις αρχές Αυγούστου. Τόσο συνηθισμένη αμβροσία τα κράνα, ώστε να τιμηθούν και με την… φιλολογία στα παδικά αινίγματα:

Λόγω της μεγάλης στυφάδας τους θεωρούνται τα κράνα – μαζί με τα άγρια σούρβα και τα τσάπουρνα – δραστήριο φάρμακο κατά της ευκοιλιότητας. Όταν ωριμάσουν καλά τα κράνα, είναι νοστιμότατα. Μερικές μάλιστα ποικιλίες, οι μοσχοκρανιες, δίνουν αρωματικότατους καρπούς με τους οποίους οι γυναίκες του χωριού παρασκευάζουν νοστιμότατο γλυκό πελτέ.

Λαϊκή παράδοση
Στα παλιά χρόνια κάθε Πρωταυγουστιά, πρωί-πρωί, οι χωρικοί μας έπρεπε να φάνε νυστικοί, λίγα κράνα. Αυτό γινόταν σ’ άλλα τα μέρη με το καρπούζι. Έτσι μπολιάζουν προληπτικά και προφυλάσσονταν – όπως πίστευαν – από την παλιά μάστιγα της ελονοσίας, τις θέρμες.

Στα πολύ παλιότερα χρόνια τα κράνα πρέπει να είχαν κα μαγικές ιδιότητες, αν πιστέψουμε τον Όμηρο που βεβαιώνει ότι η φοβερή Κίρκη παρέθεσε στον Οδυσσέα και την παρέα του, για τροφή, «καρπόν κρανείας και άκυλον βάλανον», κράνα και πουρναρίσια βαλανίδια.

Το ξύλο της κρανιάς είναι σκληρότατο και αντοχής σε θραύση. Τα γερότερα γκλιτσόξυλα των τσοπάνων γίνονται από νεαρούς βλαστούς κρανιάς. Κρανίσιες βέργες χρησιμοποίησε ο δάσκαλος μου, που λεγόταν και Κρανιάς Λάμπρος, για την εκμάθηση της αλφαβήτου. Και αν κρίνω από την ποιότητα του εκπαιδευτικού του έργου – έργο που έφερε τη λαμπρότητα και τη στερεότητα του ονόματός του – του αξίζει η δίκαιη ευγνωμοσύνη και η ευλάβεια προς την ιερή μνήμη του.

«Ακάρδιον και στερεόν όλον, όμοιον κέρατι την πυκνότητα και την ισχύν», χαρακτηρίζει το κρανόξυλο ο Διοσκουρίδης.

Από ξύλο κρανιάς κατασκευάστηκε ο Δούρειος Ίππος της Τροίας. Κρανίσια ήσαν τα δόρατα των αρχαίων θηρευτών και των πολεμιστών του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Είπαμε για τα γκλιτσόξυλα των βοσκών. Αλλά και λαβές εργαλείων και ρόκες και βουκέντρες γίνονται από ξύλο κρανιάς. Για την ξύλινη βουκέντρα επιχωριάζει άλλο απεικαστάρι (αίνιγμα):

Την ημέρα τρώει κρέας και το βράδυ μετράει τ’ αστέρια.
Την ημέρα δηλαδή κεντάει τα πισινά των ζώων (βοδιών, γαιδάρων κλπ.) και το βράδυ, στημένη στον τοίχο της αυλής, αγναντεύει τον έναστρο ουρανό.

Η βουζοκρανιά.

Στην ίδια δασική ζώνη και στο ίδιο φυτικό γένος της κρανιάς ζει η πρωτεξαδέλφη της, η βουζοκρανιά. Η βοτανική την ονομάζει Κρανείαν την αιματώδη (Cornus sanguine) ενώ τη γνωστή μας κρανιά: αρσενική (Cornus mas). Η βουζοκρανιά η αγριοκρανιά δεν κάνει φαγώσιμους καρπούς. Ονομάστηκε έτσι, γιατί τα λουλούδια της – ταξιανθία σκιαδοειδής όπως τα λένε οι ιδικοί – μοιάζουν πολύ με τα λουλούδια του βουζιού, ενός ποώδους υψηλού ετήσιου φυτού (ύψους ενός μέτρου περίπου), αγνώστου στους πολλούς.

Όσο γερό είναι το ξύλο της κρανιάς τόσο εύθραυστα είναι τα κουκούτσια των καρπών της. Όταν οι μικροί των χωριών αλλάζουν τα χαλασμένα δόντια της πρώτης οδοντοφυΐας, τα πετούν στη στέγη των σπιτιών επαναλαμβάνοντας τρεις φορές:

Να κρανοκόκκαλο και δομ’ (δος μου) σιδερένιο
Αλλά και στα καθαρογλωσσήματα των μικρών μνημονεύεται η κρανιά:
Λούρα κρανόλουρα κι από κρανιά λούρα
Λούρα σημαίνει βέργα. Δοκιμάστε και σεις να το επαναλάβετε τρεις φορές στα γρήγορα, όπως κάνουν τα χωριατόπαιδα, δίχως να τα κάνετε… μούσκεμα

Το διαβάσαμε στο gardikiomilaion.wordpress.com

Τα βότανα (αρωματικά φυτά) της Κρήτης Herbs and spices of Crete

Τα βότανα (αρωματικά φυτά) της Κρήτης 

Herbs and spices of Crete

Η χλωρίδα της Κρήτης λόγω του εύκρατου και θερμού κλίματος της ξεχωρίζει σε σχέση με άλλες περιοχές της Μεσογείου. Στην Κρήτη υπάρχουν περίπου 2000 διαφορετικά είδη φυτών εκ' των οποίων τα 160 περίπου από αυτά είναι ενδημικά. Το αξιοσημείωτο είναι ο μεγάλος αριθμός διαφορετικών ειδών σε μία τόσο μικρή έκταση και κυρίως οι ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί μεταξύ τους.

Herbs and spices of Crete

Δυστυχώς όμως η ανθρώπινη παρέμβαση στην ακτογραμμή ή υπερβόσκηση και φυσικά η κάλυψη αγροτικών εκτάσεων έχουν περιορίσει το χώρο αλλά και τον πληθυσμό των φυτών.

Οι ευεργετικές ιδιότητες των αρωματικών φυτών ήταν γνωστές από την αρχαιότητα, οι αρχαίοι έλληνες τα χρησιμοποιούσαν ως αφέψημα, βάμμα, επίθεμα και σε σκόνη θρυμματισμένα. Βασική συμβολή έχουν τα αρωματικά φυτά στην ευεξία και στην αντιμετώπιση πολλών ασθενειών. Χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες στην φαρμακευτική στην αρωματοποιία και στην μαγειρική.

Δίκταμο ή έρωντας (oregano dictamnus)

Ενδημικό φυτό της Κρήτης μέλος της οικογένειας των ριγανοειδών. Καταναλώνεται ως ρόφημα κυρίως.

Το δίκταμο έχει αντισηπτική δράση, τονωτική και αντισπασμωδική. Χρησιμοποιείται για την επούλωση των τραυμάτων, ως καταπραϋντικό του πεπτικού συστήματος, καθώς και κατά της γρίπης και του κρυολογήματος. Δρα σπασμολυτικά και συμβάλει στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση των κυκλοφορικών και καρδιολογικών προβλημάτων, ανακουφίζει από πονοκεφάλους, και στομαχικές διαταραχές, πονόδοντους και αποστήματα. Ενεργεί επίσης, ως αντιδιαβητικό, εμμηναγωγό αλλά και ως αφροδισιακό.

Φασκόμηλο (salvia fruticosa)

Φυτό που φύεται σε όλη την Ελλάδα.

Το φασκόμηλο με τη μορφή αφεψήματος είναι ιδανικό για την θεραπεία της στοματικής κοιλότητας σε περιπτώσεις όπως, άφτρες, φαρυγγίτιδακαι κατά της ουλίτιδας. Ελαττώνει τα αέρια του εντέρου, είναι διουρητικό και εμμηναγωγό. Επίσης έχει αντιβιοτική, αντιμικροβιακή, αντισπασμωδική δράση. Πάντως η χρήση του πρέπει να γίνεται με σύνεση γιατί υπάρχουν περιπτώσεις δηλητηρίασης από υπερβολική κατανάλωση.

Λαδανιά ή αγκίσαρος (Cistus creticus)

Φυτό που φύεται στην Κρήτη στη περιοχή που περιβάλει το χωριό Σίσσες Μυλλοποτάμου.

Πρόπολη για την μέλισσα. Χρησιμοποιείται ως αφέψημα τα φύλα του και οι βολβοί του. Το σημαντικότερο μέρος του όμως είναι η ρητίνη που βγάζουν τα φύλα και τα κλαδιά του με μηχανικό τρόπο με ένα είδος εργαλείου το ''αργαστήρι''. Κατά τους θερινούς μήνες κυρίως το μεσημέρι οι παραγωγοί βγαίνουν για συγκομιδή. 

Χωρίς να τραυματίζουν το φυτό χτενίζουν με το ''αργαστήρι'' με τα πλαστικά πλέον λουριά του το φυτό (δερμάτινα στο παρελθόν). Έπειτα από δύο ημέρες αφαιρούν την ρητίνη από τις πλαστικές λουρίδες με το ξυστρί και την συγκεντρώνουν. Το όνομα αυτής της ρητίνης είναι Αλάδανος ή Λάβδανο. Παρουσιάζει ισχυρή αντιμικροβιακή και αντιλευχαιμική δράση και οι Μυλοποταμίτισες το χρησιμοποιούσαν ως υπόθετο κατά του καρκίνου της μήτρας. Επίσης έχει καλά αποτελέσματα κατά της αυπνίας του πονόδοντου και του τετάνου. Με τους καρπούς του φυτού φτιάχνεται ένα αφέψημα που σταματά τις εντερικές διαταραχές. Με τα φύλλα παρασκευάζεται ένα αρωματικό, διεγερτικό και καταπραϋντικό αφέψημα. Παλαιότερα οι αρτοποιοί το έβαζαν στους φούρνους τους για να αρωματίζουν το ψωμί και εξάγεται ακόμα στις αραβικές χώρες για χρήση ως θυμίαμα.

Μαντζουράνα (origanum microphyllum)

Ανθίζει από τον Ιούλιο ως τον Αύγουστο και η συγκομιδή του γίνεται την ίδια περίοδο. Έχει διάφορες ιδιότητες όπως αντισηπτικές, διουρητικές και αντιπαρασιτικές. Καταναλώνεται με τη μορφή αφεψήματος σε συνδυασμό με Μαλοτήρα.

Μαλοτήρα (sideritis syriaca)

Ένα είδος τσαγιού του βουνού που φύεται σε ξηρά και άγονα μέρη όπως τα βουνά της Κρήτης.

Στην αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιούταν στην επούλωση τραυμάτων από μέταλλα εξ' ου και το λατινικό sideritis. Με την σημερινή ονομασία απαντάται σε ενετικά κείμενα ως male-(ασθένια)-tirare-(σύρω). Συλλέγεται κατα την περίοδο της ανθοφορίας του το Ιούλιο και καταναλώνεται ως αφέψημα. Θεωρείται ότι, έχει καταπραϋντική δράση για το στομάχι είναι διουρητικό και βοηθάει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των κρυολογημάτων.

Θρούμπα ή θρύμπα ή θρούμπι (satureja thymbra)

Πολυετής θάμνος που φύεται κυρίως σε ξηρά και άγονα μέρη όπως επίσης σε δάση και φαράγγια.

Ανθίζει από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο, η ίδια περίοδος είναι και η περίοδος συγκομιδής. Θεωρείται ως φαρμακευτικό φυτό και ως μελισσοκομικό φυτό. Η οσμή του μοιάζει πολύ με το θυμάρι και τη ρίγανη. Χρησιμοποιείται στην μαγειρική ως αντιοξειδωτικό σε βαριά κυρίως φαγητά και φαγητά με πολύ λίπος. Θεωρείται πως επιδρά θετικά σε άτομα με διαταραχές της όρεξης και δρα ως καταπραϋντικό στους ρευματικούς πόνους.

Θυμάρι ή αγριοθύμαρο (coridothymus capitalus)

Φυτό που φύεται σε ξηρά μέρη κυρίως.

Ανθίζει από τον Ιούνιο ως τον Ιούλιο και έχει την ίδια περίοδο συγκομιδής. Στην Κρήτη υπάρχουν δύο είδη θυμαριού αυτό με τα λευκά άνθη και αυτό με τα γαλάζια. Η σημασία του στην μελισσοκομία είναι αδιαπραγμάτευτη καθώς από τα άνθη του προκύπτει το περιβόητο θυμαρίσιο μέλι. Κύριο συστατικό του είναι η θυμόλη ως αιθέριο έλαιο στα φύλα και τα άνθη του Το θυμάρι λειτουργεί ως αντισηπτικό διουρητικό αντιπαρασιτικό και ως αντιπυρετικό. Χρησιμοποιείται στην κοσμετολογία και στα σκευάσματα προστασίας των δοντιών και των ούλων. Στη μαγειρική χρησιμοποιείται σε μικρές ποσότητες σαν αρωματικό και ως λιποδιαλυτής σε λιπαρά φαγητά. Καταναλώνεται ως αφέψημα σε πολύ μικρές ποσότητες με άλλα βότανα.

Φλαμούρι ή Φιλύρα ή Τίλιο (Tilia cordata)

Δέντρο που ευδοκιμεί σε ορεινές περιοχές της Κρήτης,

σε μικρούς αριθμούς, σε αντίθεση με τα δάση της Ηπείρου και της Μακεδονίας. Υπεραιωνόβιο δέντρο που φτάνει τα 30 μέτρα ύψος, με μαλακό ξύλο που χρησιμοποιείται στη ξυλογλυπτική, δημιουργεί ταξιανθίες το Μάιο ως τον Ιούνιο και καρδιόσχημα φύλα. Τα άνθη του χρησιμοποιούνται ως αφέψημα που θεωρείται καταπραϋντικό για το στομάχι μαλακτικό, σπασμολυτικό εφιδρωτικό και αποχρεμπτικό. Πολλά δέντρα φλαμουριάς υπήρχαν κατά την Μινωική εποχή και ιδιαίτερα στην δυτική Κρήτη. Πλέον τα συναντάμε σπάνια σε καλλιέργειες ιδιωτικής -κυρίως- καλλιέργειας και χρήσης.

Χαμομήλι (marticaria chamomila)

Μονοετές ποώδες φυτό που φύεται σε όλη την Ευρώπη και ανθίζει από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο.

Η συγκομιδή του γίνεται στην ίδια περίοδο με αυτή της ανθοφορίας. Θεωρείται ως ένα από τα σπουδαιότερα βότανα καθώς λειτουργεί καλά στον καθαρισμό του δέρματος, κατά της δυσπεψίας, κατά των νευρικών διαταραχών και κατά της αϋπνίας. Χρησιμοποιείται πολύ στην κοσμετολογία ως αρωματικό, στην μαγειρική, στις σαλάτες και την ζαχαροπλαστική ως άρτυμα.

Δεντρολίβανο ή Αρισμαρί (rosmarinus officinalis)

Αρωματικός πολυετής αειθαλείς θάμνος με κυανά άνθη.

Το συγκεκριμένο είδος ονομάζεται και φαρμακευτικό. Από τα φύλα εξάγεται ένα υγρό που χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική για την αντιμετώπιση των ρευματισμών, ως αντιβηχικό και για διάφορους ερεθισμούς της στοματικής κοιλότητας. Από τους βλαστούς του εξάγεται αιθέριο έλαιο που χρησιμοποιείται στην αρωματοποιεία, την σαπωνοποιεία και με κατάλληλη επεξεργασία στην παρασκευή εντομοκτόνων. Το δενδρολίβανο χρησιμοποιείται ευρέως στην κρητική κουζίνα σε διάφορες συνταγές αλλά και στην ζαχαροπλαστική σε γλυκά του κουταλιού.

Δάφνη (laurus nobilis)

Πολυετές θανμώδές ή δενδρώδες φυτό που ευδοκιμεί σε ασβεστολιθικά και καλά αρδευόμενα εδάφη.

Στην μυθολογία της αρχαίας Ελλάδας αναφέρεται ότι η μάντης Πυθία μασούσε φύλα δάφνης για να μπει σε κατάσταση νιρβάνας και να δώσει χρησμούς και προφητείες. Χρησιμοποιείται στην κοσμετολογία ως αρωματικό. Το αφέψημα του χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλα βότανα για την ανακούφιση από ρευματισμούς και για την αποκατάσταση στις θλάσεις των μυών. Το αιθέριο έλαιο που εξάγεται από φύλα και καρπούς (δαφνέλαιο) χρησιμοποιείται στην παρασκευή εντομοκτόνων και παρασιτοκτόνων. Τα φύλα της δάφνης λόγω της καταπραϋντικής δράσης τους για το στομάχι, σε συνδυασμό με το ευχάριστο άρωμα τους, χρησιμοποιούνται ως άρτυμα στην μαγειρική, στην συσκευασία ξηρών καρπών όπως της σταφίδας και των αποξηραμένων σύκων.

Βασιλικός (ocimum basilicum)

Πολυετές ποώδες φυτό που φύεται σε όλη την Ευρώπη.

Τα φύλα του έχουν εξαιρετικό άρωμα και η γεύση του είναι πολύ ήπια και ευχάριστη. Χρησιμοποιείται πολύ στην μαγειρική ως άρτυμα σε διάφορες συνταγές. Εμβαπτίζεται σε λάδι και συνοδεύει άριστα τις σαλάτες μας και τα λευκά τυριά. Έχει καταπραϋντική δράση ως αφέψημα στις νευρικές ημικρανίες, στο έντερο και λειτουργεί ως χωνευτικό. Το εκχύλισμα βασιλικού λειτουργεί θεραπευτικά στις στοματίτιδες, στον επιχείλιο έρπητα , κατά της τυπικής ναυτίας αλλά και της ναυτίας της εγκυμοσύνης.

originalcrete