Ο πολιτισμικός τουρισμός στο Επιμελητήριο Ηρακλείου

«Πολιτισμικός Τουρισμός και Τοπική Ανάπτυξη: Τουριστική αξιοποίηση πολιτισμικών αξιών σε λιγότερο ευνοημένες αγροτικές περιοχές» είναι το θέμα του συνεδρίου που διοργανώνει τον Οκτώβριο το Επιμελητήριο Ηρακλείου. Απευθύνει μάλιστα ανοικτή πρόσκληση σε όσους ενδιαφέρονται να πάρουν μέρος ως ομιλητές.

Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Επιμελητήριο Ηρακλείου στις 17 & 18/10/2013 με τη συμμετοχή εκπρόσωπων της Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG Agriculture and Rural Development), Υπουργείων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων  και διεθνών δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών κυρίως από χώρες όπως Ιταλία, Σερβία, Ουγγαρία, Σλοβενία, Βουλγαρία κ.ά.).

Η συμμετοχή στο συνέδριο για παρακολούθηση, έκθεση πόστερ ή παρουσίαση είναι δωρεάν, αλλά απαιτείται έγκαιρη εγγραφή.Η υποβολή της αίτησης συμμετοχής, μαζί με την περίληψη της παρουσίασης γίνεται έως 30 Απριλίου 2013 στην ιστοσελίδα: http://sycultourconference.blogspot.gr/  

Οι παρουσιάσεις θα εξετασθούν και θα αξιολογηθούν από διεθνή Επιστημονική Επιτροπή και εφόσον 

επιλεγούν θα συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα του συνεδρίου.

Οι ενότητες εργασίες του συνεδρίου περιλαμβάνουν:

1. Οι επιπτώσεις του πολιτισμικού τουρισμού στην αγροτική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα 

2. Έρευνα και αναγνώριση τουριστικών δυνατοτήτων βασισμένων σε πολιτισμικές αξίες 

3. Αγροτική ανάπτυξη στο πεδίο της διαχείρισης πολιτισμικών αξιών 

4. Μεταφορά πρακτικών και εργαλείων στη διαχείριση πολιτισμικών αξιών

Το Διεθνές Συνέδριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου: “Synergy of Culture and Tourism: Utilisation of Cultural Potentials in less favoured rural regions (SY_CULTour) και συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα SEE της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στο http://sycultourconference.blogspot.gr/ και στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, υπεύθυνη κυρία Γεωργία Παπαδάκη, τηλ. 2810/247046, e mail: papadaki@katartisi.gr. 

Γαϊδουράγκαθο:το αποτοξινωτικό της φύσης

Γνωρίζετε ότι το Milk Thistle (Γαϊδουράγκαθο), είναι το τέλειο αποτοξινωτικό της φύσης;
 Άριστο ως αντίδοτο σε περιπτώσεις δηλητηρίασης από μανιτάρια, χρησιμοποιείται από τον 1ο αιώνα μΧ για την υποστήριξη του ήπατος, ενώ από το 1890 τα φαρμακεία στις ΗΠΑ το χορηγούσαν για τη θεραπεία των πεπτικών οργάνων με λιπώδη διήθηση. Η γερμανική φαρμακοποιία το κατατάσσει ως θεραπευτικό πεπτικών διαταραχών και οργανικών βλαβών από δηλητήρια και τοξίνες, σε χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις και σε κίρρωση του ήπατος. Η δραστική ουσία του γαϊδουράγκαθου είναι η σιλυμαρίνη, που βοηθά στην αναγέννηση των κατεστραμμένων ηπατικών κυττάρων και μεγάλων τμημάτων ιστών, ενεργοποιώντας την πρωτεϊνική σύνθεση στα ηπατικά κύτταρα, με την αύξηση της δραστηριότητας του γενετικού υλικού (DNA-RNA). Παράλληλα προστατεύει τα ηπατικά κύτταρα, εμποδίζοντας τις τοξίνες να εισχωρήσουν σ’ αυτά και εξουδετερώνοντας τις τοξίνες που έχουν ήδη εισχωρήσει. Σύμφωνα με πολλές δοκιμές και κλινικές μελέτες, βοηθά σημαντικά στη μείωση των οργανικών βλαβών από αλκοόλ, μεταβάλλει ευνοϊκά τα επίπεδα των ηπατικών ένζυμων (σε καταστάσεις κίρρωσης, ιογενούς ηπατίτιδας και λιπώδους διήθησης), βελτιώνει τα συμπτώματα της προκληθείσης τοξικής βλάβης σε όργανα (ναυτία, αδυναμία, απώλεια όρεξης, κούραση, πόνος) και αποτρέπει τις βλάβες από τα χημικά φάρμακα.

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΑ ΜΕΡΗ
Στη βοτανοθεραπευτική χρησιμοποιούνται κυρίως οι σπόροι από τα άνθη του, που μαζεύονται προς το τέλος του καλοκαιριού όταν ξεραθούν πλήρως. Και τα άλλα μέρη του φυτού χρησιμοποιούνται φαρμακευτικά αλλά έχουν χαμηλότερες περιεκτικότητες σε δραστικές ουσίες.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ
Σιλυμαρίνη, τυραμίνη, ισταμίμη, κινικίνη, φλαβονικά γλυκοσίδια, άλατα νιτρικού οξέος, νιτρικό κάλιο και αιθέριο έλαιο.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ
Σύμφωνα με την παράδοση τα λευκά σημάδια σαν φλέβες στα πράσινα φύλλα του, προκλήθηκαν όταν έπεσαν πάνω στο φυτό σταγόνες από το γάλα της Παρθένου Μαρίας και για αυτό πήρε το αγγλικό του όνομα milk thistle (γαλατοαγκάθι) ή Mary thistle (αγκάθι της Μαρίας).
Ο Διοσκουρίδης συνιστά το μέγα κενταύριον, ή σίλυβον για την επούλωση των πληγών.Τα κεφάλια από τα άνθη του τρώγονταν βραστά την άνοιξη πριν ανθίσουν όπως οι αγκινάρες και βοηθούσαν στη τόνωση του οργανισμού, το καθάρισμα του αίματος, την αποτοξίνωση του οργανισμού, αλλά και στην αύξηση της παραγωγής γάλακτος των γυναικών. Ακόμα χρησιμοποιούταν και για όλες τις ασθένειες της μελαγχολίας.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ
Στη σύγχρονη βοτανοθεραπευτική, το γαϊδουράγκαθο είναι το κύριο γιατρικό που χρησιμοποιείται στη προστασία του συκωτιού από λοιμώξεις, κατανάλωση αλκοόλ ή χημειοθεραπείες. Μπορεί να βοηθήσει στο να περιοριστούν οι βλάβες στο συκώτι αλλά και στην ανανέωση των κυττάρων του. Χρησιμοποιείται ακόμα στη θεραπεία της ηπατίτιδας, του ίκτερου και της κύρωσης του ύπατος.
Χορηγείται σε όλα τα προβλήματα της χοληδόχου κύστης καθώς αυξάνει την έκκριση και την ροή της χολής από το ήπαρ και της χοληδόχου κύστης.
Είναι αντίδοτο σε δηλητηριάσεις από μύκητες του γένους Amanita καθώς και από άλλες τοξίνες του περιβάλλοντος.
Χρησιμοποιείτε ακόμα σαν δυναμωτικό του εγκεφάλου και της μνήμης, σαν καταπραϋντικό στη καταρροή και στη πλευρίτιδα, αλλά και στη ψωρίαση.

Πρόσφατα ανακαλύφθηκε η αντικαρκινική, η νευροπροστατευτική αλλά και η καρδιοπροστατευτική του δράση λόγο της μείωση της χοληστερόλης που προκαλεί.
Επιστημονικές αποδείξεις της σημαντικής αντικαρκινικής ιδιότητας του γαϊδουράγκαθου μπορείτε να βρείτε εδώ: http://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071114111149.htm

ΦΑΓΩΣΙΜΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ
H ρίζα και τα φρέσκα νέα φύλλα του τρώγονται ωμά ή μαγειρεμένα αλλά πρέπει πρώτα να αφαιρεθούν οι αιχμηρές άκρες τους, το οποίο είναι αρκετά χρονοβόρο. Τα φύλλα είναι αρκετά παχιά και έχουν ήπια γεύση όταν είναι νέα, αλλά γίνονται πιο πικρά το καλοκαίρι με τη ζέστη. Μαγειρεμένα έχουν γεύση σπανακιού.
Τα κεφάλια του μπορούν να φαγωθούν όπως οι αγκινάρες πριν ανθίσουν, αλλά είναι πολύ πιο μικρά. Οι ξεφλουδισμένοι μίσχοι του τρώγονται ωμοί ή μαγειρεμένοι, είναι εύγευστοι και θρεπτικοί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως το σπαράγγι ή το ρεβέντι ή να προστεθούν σε σαλάτες. Τρώγονται καλύτερα την άνοιξη όταν είναι νέοι πριν σκληρύνουν. Οι ψημένοι σπόροι του είναι υποκατάστατο του καφέ.

ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ
Σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό 1 κουταλάκι ξηρούς σπόρους 3 φορές την ημέρα.

ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ
Το γαϊδουράγκαθο, δεν παρουσιάζει τοξικότητα. Σε υψηλές και μακροχρόνιες δόσεις ίσως χρειαστεί συμπληρωματικά κάποιο σκεύασμα πλούσιο σε φυτικές ίνες, γιατί λόγω της χολαιρετικής δράσης του φυτού, μπορεί να ερεθιστεί ο εντερικός βλεννογόνος και να προκληθεί μικρή μάζα κοπράνων.
Πάντα χρησιμοποιείτε τα βότανα υπό την επίβλεψη ενός ειδικού και ειδικά όταν παίρνετε ταυτόχρονα άλλα φάρμακα ή βότανα.

Φλαβονοειδή: αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ουσίες

Φλαβονοειδή: Θεραπεία για πρησμένα πόδια και αιμορροΐδες. Τα φλαβονοειδή είναι ισχυρότατες αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ουσίες, οι οποίες βρίσκονται μέσα στις χρωστικές των λουλουδιών, των βοτάνων, των φρούτων και των λαχανικών – και κυρίως στη φλούδα τους. Είναι το ανίκητο όπλο που χρησιμοποιούν τα φυτά για να προστατεύονται από τις επιθέσεις των εχθρών τους (ζιζάνια, μικρόβια). Εμείς ωφελούμαστε ποικιλοτρόπως από αυτές τις ουσίες, όταν τρώμε όλα τα χρωματιστά είδη του φυτικού βασιλείου. Εκείνο που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε για τα φλαβονοειδή και να τα τιμούμε ιδιαιτέρως στη διατροφή μας είναι ότι διατηρούν την ελαστικότητα και τα…νιάτα των αιμοφόρων αγγείων μας.

Ενισχύουν την αντοχή των φλεβών
Όπως έχει αποδειχτεί από κορυφαίους ερευνητές ήδη από το 1930, τα φλαβονοειδή διατηρούν την υγεία του αγγειακού μας σύστηματος, ενώ γενικότερα προστατεύουν τα κύτταρά μας από τη γήρανση. Ενισχύουν την αντοχή των φλεβών, εξασφαλίζουν την υγιή ροή του αίματος μέσα στα αγγεία και προστατεύουν τα τριχοειδή αγγεία και τις μικρές φλέβες από διαρροές του πλάσματος του αίματος. Επειδή λοιπόν βελτιώνουν τη φλεβική αιμοκυκλοφορία και μικροκυκλοφορία, μας προστατεύουν από το ενοχλητικό φαινόμενο των πρησμένων αστραγάλων και ανακουφίζουν τις διογκωμένες φλέβες. Μελέτες έχουν δείξει ότι η λήψη φλαβονοειδών όπως η εσπεριδίνη και η διοσμίνη δίνει τεράστια ανακούφιση (και μάλιστα διαρκείας) σε συμπτώματα όπως οι βραδινές κράμπες, η αίσθηση βάρους, το οίδημα και η φαγούρα στα πόδια αλλά και στις αιμορροΐδες. Ακόμα και αν η ποιότητα των φλεβών ενός σώματος οφείλεται σε κακά γονίδια, τα φλαβονοειδή έχει αποδειχτεί ότι μπορούν να κάνουν χρυσή δουλειά! Βέβαια, αν κάποιος αρχίσει να ασκεί τους μηρούς και τις γάμπες του και φροντίσει να μην κάθεται συνεχώς επί ώρες – και κυρίως σταυροπόδι, σαφώς θα είναι υπέρ του.

Πού βρίσκονται τα φλαβονοειδή
Η λέξη φλαβονοειδές προέρχεται από τη λατινική λέξη flavus που σημαίνει κίτρινο. Τα φλαβονοειδή εκτιμάται ότι είναι περίπου 4-6.000 τον αριθμό. Είναι υπεύθυνα για πάρα πολλές από τις λαμπερές κόκκινες, ροζ, ιώδεις, γαλάζιες, κρεμ και κίτρινες αποχρώσεις των φυτών. Ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των φυτοχημικών ουσιών, οι οποίες αποτελούν το φυσικό αμυντικό οπλοστάσιο των φυτών. Οι επιστήμονες τους έχουν δώσει διάφορα ονόματα. Ενδεικτικά κάποια από αυτά είναι:

• Κατεχίνες: Βρίσκονται στο πράσινο και μαύρο τσάι, τη μαύρη σοκολάτα και τα σταφύλια.
• Ανθοκυανιδίνες και ανθοκυανίνες: Τις περιέχουν τα κεράσια, οι φράουλες, η φλούδα των κόκκινων μήλων και των κόκκινων σταφυλιών, το κόκκινο κρασί, τα βατόμουρα, η κρανιά, τα μύρτιλλα, τα δαμάσκηνα, τα παντζάρια, το μπρόκολο, το άγριο ραδίκι, το κόκκινο λάχανο, οι μελιτζάνες, τα κόκκινα φασόλια, τα κόκκινα τριαντάφυλλα, οι βιολέτες.
• Κουερσετίνη και ρεσβερατρόλη: Υπάρχουν στη φλούδα των κόκκινων σταφυλιών, των κόκκινων κρεμμυδιών και μήλων, στο κόκκινο κρασί, στο μαύρο και πράσινο τσάι, στα βατόμουρα, τα βερίκοκα, το γκρέιπ φρουτ, τη σίκαλη, τα φασόλια και στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Ισοφλαβόνες: Έχουν επίσης φυτοοιστρογόνα δράση και βρίσκονται στα ρόδια, το σιτάρι και τα όσπρια.
• Ρουτίνη: Στα σπαράγγια και τα εσπεριδοειδή.
• Σιλιμαρίνη: Στις αγκινάρες και το γαϊδουράγκαθο.
• Ναρινγκίνη: Στο γκρέιπφρουτ.
• Τανίνες: Στα ρόδια, τα μαύρο τσάι, τα μούρα και στα φύλλα της βελανιδιάς.
• Εσπεριδίνη και διοσμίνη: Το ανακουφιστικό νέο είναι ότι όλα τα εσπεριδοειδή περιέχουν εσπεριδίνη και διοσμίνη – και κυρίως τα πορτοκάλια. Αυτές οι δύο ουσίες έχουν δοκιμαστεί με μεγάλη κλινική επιτυχία σε προβλήματα αιμοκυκλοφορίας στα πόδια και σε αιμορροΐδες. Επίσης συνεργάζονται πολύ καλά με τη βιταμίνη C ενισχύοντας η μια ουσία τη δράση της άλλης. Σημειωτέον ότι η μεγαλύτερη συγκέντρωση φλαβονοειδών σε όλα τα εσπεριδοειδή βρίσκεται στο λευκό σαρκώδες μέρος του φρούτου (δηλαδή αυτό που πετάμε, μαζί με τη φλούδα!).

Και στα βότανα
Γνωστά βότανα που περιέχουν φλαβονοειδή είναι ο βασιλικός, ο μαϊντανός, ο άνηθος, η ρίγανη, το θυμάρι, το κάρδαμο, το δεντρολίβανο, το φασκόμηλο, το πιπέρι καγιέν, ο κορίανδρος, η μέντα, το χαμομήλι, το γλυκάνισο, η καλέντουλα. Υπάρχουν επίσης στο σκόρδο.

Χάνονται στο μαγείρεμα;
Το μαγείρεμα των τροφών που περιέχουν φλαβονοειδή – και ειδικά το ψήσιμο (περισσότερο από το βράσιμο) των λαχανικών – περιορίζει τη δράση τους έως και 50%. Η κονσερβοποίηση και η μετατροπή των φρούτων σε χυμούς αφαιρεί σημαντικό μέρος από τα πλεονεκτήματά τους.

Οι ειδικοί πάντως συστήνουν να τις καταναλώνουμε από τη φυσική πηγή τους και όχι από συμπληρώματα διατροφής.

Μπαίνουν και στο οπλοστάσιο κατά του καρκίνου!
Φυσικά υπάρχουν ακόμα καλύτερα νέα. Η δράση των φλαβονοειδών δε σταματά εδώ. Πειράματα κυτταροκαλλιέργειας έδειξαν ότι συμβάλλουν στη μείωση των μεταλλάξεων του κυττάρου, μειώνουν την πιθανότητα για καρκίνο και μπορούν να προλάβουν τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τις νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Επίσης αποτρέπουν τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων και επομένως τη δημιουργία θρόμβων, ενώ μειώνουν την αρτηριακή πίεση. Οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς υπάρχουν πολλά πράγματα ακόμα να μάθουμε για τις φυτοχημικές ουσίες γενικότερα – στις οποίες ανήκουν και τα φλοβονοειδή.

Γιατί δεν τις παράγει το σώμα μας;
Γιατί άραγε ο οργανισμός μας δεν είναι εξοπλισμένος με αυτές; Όπως μας εξηγεί ο καθηγητής Οργανικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας του βιβλίου «Φυτοχημικές ουσίες της διατροφής με αντιοξειδωτικές και αντικαρκινικές ιδιότητες» Αθανάσιος Βαλαβανίδης: «Οι ανώτερες μορφές ζωής δεν παράγουν τέτοιες ουσίες, γιατί δεν έχουν πάρα πολλούς εχθρούς. Αντίθετα, τα φυτά είναι ακίνητα και ευάλωτα, αφού βρίσκονται στο έλεος κάθε εντόμου που τρυπάει π.χ. τη φλούδα τους. Αφού δεν έχουν άλλο τρόπο να αμυνθούν, παράγουν αυτές τις τοξικές ή αντιοξειδωτικές ουσίες». Golden Magazine

Πηγή:http://medicaltv.eu

Ελαιόλαδο: μείωση – σοκ ως και 50% στην παραγωγή

 

Σοκ στην ελληνική αγορά αναμένεται να προκαλέσει η πρωτοφανής πτώση στη φετινή παραγωγή ελαιολάδου.

Σύμφωνα με το ethnos.gr, βάσει των αρχικών εκτιμήσεων η μείωση θα ξεπερνά ακόμη και το 50% της παραγωγής σε ορισμένες από τις πλέον σημαντικές ελαιοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, όπως η Κρήτη, η Πελοπόννησος και η Λέσβος.

Η πτώση της παραγωγής οφείλεται στην προβληματική καρπόδεση και σχινοκαρπία, λόγω των καιρικών συνθηκών. Βέβαια, σύμφωνα με στελέχη του ΕΛΓΑ, στη μειωμένη φετινή παραγωγή συμβάλλει και το φαινόμενο της παρενιαυτοφορίας, δεδομένης της περσινής καλής παραγωγής.

Ειδικότερα, όπως εξηγούν, τα δέντρα τη μία χρονιά παράγουν το σύνολο της δυναμικότητάς τους, ενώ την επομένη η παραγωγή τους είναι αρκετά μειωμένη.

Το ελαιόλαδο αποτελεί βασικό εξαγώγιμο αγροτικό προϊόν, γεγονός που σημαίνει ότι η μείωση της παραγωγής θα επιφέρει βαρύ πλήγμα στις εξαγωγές.

Πολλές εταιρείες θα δυσκολευτούν να εκτελέσουν τις παραγγελίες στο πλαίσιο των συμβολαίων που έχουν υπογράψει για εξαγωγές, ενώ μεγάλη ζημιά θα υποστούν και οι ελαιοπαραγωγοί που θα δουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται.

Μάλιστα οι αγροτικές οργανώσεις έσπευσαν στον ΕΛΓΑ για αποζημιώσεις, ωστόσο ο Οργανισμός επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται αποζημίωση για ζημιές κατά το στάδιο της ανθοφορίας των ελαιόδεντρων, είτε πρόκειται για υψηλές θερμοκρασίες, είτε για λίγες βροχοπτώσεις, είτε για ισχυρούς ανέμους.

Η μοναδική περίπτωση να ενισχυθούν οικονομικά οι ελαιοπαραγωγοί είναι να εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το πρόγραμμα κρατικών-οικονομικών ενισχύσεων, που θα της υποβάλει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ύστερα από συνεργασία με τον ΕΛΓΑ.

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που συμπεριλαμβάνει τις ζημιές που γίνονται σε καλλιέργειες και οι οποίες δεν καλύπτονται ασφαλιστικά από τον ΕΛΓΑ.

Ωστόσο για να εγκριθεί η διαδικασία από την ΕΕ απαιτείται προηγουμένως να έχουν εξασφαλιστεί τα απαραίτητα κονδύλια, καθώς η ενίσχυση προέρχεται από εθνικούς και όχι από ευρωπαϊκούς πόρους.

Πάντως παρά τη μειωμένη εγχώρια παραγωγή οι τιμές ελαιολάδου δεν εμφανίζουν σημαντική μεταβολή “ελέω Ισπανίας”, η παραγωγή της οποίας σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα θα είναι ιδιαιτέρως αυξημένη.

Αν και η περσινή ελαιοκομική περίοδος ήταν μια καλή χρονιά για τους Έλληνες παραγωγούς,  με μεγάλη παραγωγή και ικανοποιητικές τιμές, οι μεγάλοι ανταγωνιστές, οι Ιταλοί και οι Ισπανοί επιμένουν να πουλούν το δικό τους λάδι πιο ακριβά από το ελληνικό ελαιόλαδο.

Δ. Ηλιούπολης: «Καταναλώνουμε ό,τι παράγουμε»

Ο Δήμος Ηλιούπολης, σε συνεργασία με το Κίνημα Πολιτών «Καταναλώνουμε ό,τι Παράγουμε», διοργανώνουν εκδήλωση με θέμα την στήριξη της Ελληνικής Παραγωγής και Επιχειρηματικότητας και τίτλο: «ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ: καταναλώνουμε ό,τι παράγουμε».

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον ανοιχτό χώρο της Κεντρικής Πλατείας Ηλιούπολης (πλατεία Εθνικής Αντίστασης), την Κυριακή 6 Οκτωβρίου 2013, ώρα 10:00π.μ. έως 22:00μ.μ. Στόχος είναι η στήριξη της παραγωγής και κατανάλωσης των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών και η ενίσχυση της τοπικής και γενικότερα της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει τη συμμετοχή επιχειρήσεων του Δήμου Ηλιούπολης, οι οποίες θα διαφημίσουν και θα πωλούν τα προϊόντα τους. Θα υπάρχουν επίσης και παράλληλες εκδηλώσεις. 

Η διατροφική εκπαίδευση των παιδιών

Η διατροφική εκπαίδευση των παιδιών

  Τα τελευταία χρόνια, το ποσοστό των παχύσαρκων και υπέρβαρων παιδιών έχει αυξηθεί σημαντικά. Η αύξηση της καταναλισκόμενης ενέργειας που είναι αποτέλεσμα της μεγάλης ποικιλίας και διαθεσιμότητας τροφίμων, καθώς και της αύξησης της κατανάλωσης έτοιμων φαγητών, αλλά και η μείωση της φυσικής δραστηριότητας και η αύξηση της ενασχόλησης με τους υπολογιστές και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια είναι κάποιοι από τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την αύξηση της παχυσαρκίας.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να υπάρξει μια συνεργασία των επαγγελματιών υγείας και εκπαίδευσης, των κυβερνήσεων, των βιομηχανιών τροφίμων και των οικογενειών, ώστε τα παιδιά να μάθουν να τρώνε σωστά. Η λύση δεν είναι η απαγόρευση, αντίθετα τα παιδιά θα πρέπει να αποκτήσουν γνώσεις πάνω στα τρόφιμα, να γνωρίζουν την αξία και τα οφέλη του κάθε τροφίμου και έτσι να έχουν τα ίδια την κρίση και τις γνώσεις να επιλέξουν τα τρόφιμα που είναι πιο καλά για αυτά. Πού λοιπόν θα πρέπει να παρέμβει κανείς;

Εξαιρετικά σημαντικός είναι ο ρόλος της οικογένειας, καθώς είναι το περιβάλλον όπου μεγαλώνει το παιδί και το περιβάλλον από το οποίο θα πάρει τις πρώτες γνώσεις σχετικά με τα τρόφιμα. Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό οι γονείς ενός παιδιού να έχουν οι ίδιοι γνώσεις σχετικά με το ποιες είναι οι σωστές διατροφικές επιλογές, ώστε να τις ακολουθούν οι ίδιοι και στη συνέχεια να τις μεταφέρουν και στα παιδιά τους.

Έτσι λοιπόν τα παιδιά θα μάθουν από τις οικογένειες τους να τρώνε σωστά, αυτό δεν θα πρέπει να γίνει όμως μέσω «εντολών» που θα δίνουν οι γονείς στα παιδιά, αλλά θα πρέπει οι ίδιοι οι γονείς να γίνουν παράδειγμα για τα παιδιά τους. Αν το παιδί βλέπει τους γονείς του να καταναλώνουν καθημερινά φρούτα και λαχανικά είναι πιο εύκολο για αυτό να ενστερνιστεί αυτή τη συνήθεια και να καταναλώνει και το ίδιο φρούτα και λαχανικά. Αντίθετα, αν οι γονείς δεν καταναλώνουν ποτέ, είναι πολύ δύσκολο να πείσουν το παιδί να το κάνει. Για να πάρουν όμως οι γονείς τις απαραίτητες γνώσεις θα ήταν χρήσιμη η συμβολή κάποιου ειδικού σε θέματα διατροφής. Έτσι, είτε σε μορφή σεμιναρίων, είτε εξατομικευμένα, κάθε γονιός πρέπει να αποκτήσει γνώσεις σχετικά με τα τρόφιμα και τις σωστές διατροφικές επιλογές.

Το σχολείο με τη σειρά του παίζει και αυτό πολύ σημαντικό ρόλο στο να μάθει ένα παιδί να τρώει σωστά. Λέγοντας σχολείο εννοούμε το έμψυχο δυναμικό του, δηλαδή τους δάσκαλους και καθηγητές, αλλά και τις σχολικές καντίνες.

Οι δάσκαλοι είναι ένα σημαντικό πρότυπο για τα παιδιά. Έτσι όταν για παράδειγμα ο δάσκαλος στο διάλειμμα τρώει φρούτο, τότε και το παιδί ίσως προτιμήσει να φάει και αυτό φρούτο, αντί για πατατάκια. Θα πρέπει λοιπόν οι επαγγελματίες εκπαίδευσης να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις σχετικά με το ποια είναι η ισορροπημένη διατροφή. Επίσης, καλό θα ήταν σε κάθε σχολείο να γίνονταν μέσα σε κάθε σχολικό έτος κάποιες ώρες μαθημάτων από επαγγελματίες διατροφής που θα μετέφεραν στα παιδιά γνώσεις σχετικά με τα τρόφιμα και τις σωστές διατροφικές επιλογές.

Εκτός αυτών όμως, και οι σχολικές καντίνες παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο, καθώς ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των παιδιών τις χρησιμοποιεί. Θα πρέπει λοιπόν να δοθούν πολύ αυστηρές οδηγίες σχετικά με το ποια τρόφιμα θα πρέπει να υπάρχουν στις σχολικές καντίνες, καθώς παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στο να μάθουν τα παιδιά να τρώνε σωστά και να καταλάβουν ποιες επιλογές είναι υγιεινές.

Η τηλεόραση και πιο συγκεκριμένα οι διαφημίσεις παίζουν κι αυτές πολύ καθοριστικό ρόλο στις διατροφικές επιλογές των παιδιών. Δυστυχώς όμως μέσω αυτών προωθούνται κυρίως φαγητά και σνακ πλούσια σε θερμίδες, καθώς και τρόφιμα τύπου fast food. Επειδή λοιπόν καλώς ή κακώς οι διαφημίσεις επηρεάζουν πάρα πολύ τις επιλογές των παιδιών καλό θα ήταν να προωθούνται πιο υγιείς διατροφικές επιλογές, όπως φρούτα και λαχανικά και μια λιγότερο καθιστική ζωή. Διαφημίσεις που προωθούν τρόφιμα πλούσια σε θερμίδες και χωρίς κάποια ιδιαίτερη θρεπτική αξία, καλό θα ήταν να μην προβάλλονται τις ώρες των παιδικών προγραμμάτων.

Τέλος, πέρα από τις διατροφικές παρεμβάσεις, καλό θα ήταν να προωθηθεί και η άσκηση, έναντι της καθιστικής ζωής. Σε αυτό θα βοηθούσε πολύ η κατασκευή υπαίθριων πάρκων, που θα είναι ασφαλή για τα παιδιά, αλλά και η κατασκευή ποδηλατοδρόμων και πεζοδρόμων, που θα ωθούσε τα παιδιά να περπατάνε και να κάνουν ποδήλατο περισσότερο.

Summerhill: Το σχολείο που ονειρεύεσαι υπάρχει!

Το πρώτο πράγμα που σ' εντυπωσιάζει φτάνοντας στο Summerhill είναι ότι δεν έχει πόρτα. Απλά στρίβεις σ' ένα δρομάκι και είσαι μέσα. Ποιο ιδιωτικό σχολείο δεν έχει πόρτα, κάγκελα και φύλακες;

«Η Ζόι θα 'ρθει σε 10 λεπτά» μας λέει η γραμματέας. Η Ζόι Ρέντχεντ είναι η σημερινή διευθύντρια (κόρη του ιδρυτή A.S. Neill). Όσο περιμένουμε, ξεφυλλίζουμε το διαφημιστικό φυλλάδιο του σχολείου. Έχει ελάχιστες φωτογραφίες από μαθήματα. Κυρίως είναι φωτογραφίες παιδιών που παίζουν, που τρέχουν, που γελάνε αλλά και που κλαίνε. «Τα παιδιά είναι ελεύθερα να δοκιμάζουν όλα τα συναισθήματα –ακόμα και τ' αρνητικά» λέει από κάτω η λεζάντα. Υπάρχουν και φωτογραφίες αποφοίτων με το επάγγελμα που διάλεξαν: Επιχειρηματίες, καλλιτέχνες, film stars (Ρεμπέκα ντε Μορνέ η πιο διάσημη), αγρότες, γιατροί, δικηγόροι, καθηγητές Πανεπιστημίου… Αυτό είναι και ένα από τα αινίγματα που ήρθαμε να λύσουμε στο Summerhill: Πώς μπορεί ένα σχολείο (που για τα ελληνικά δεδομένα είναι ξέφραγο αμπέλι) να πραγματοποιεί, έστω και από σπόντα, το όνειρο κάθε Ελληνίδας μάνας: να δει το παιδί της γιατρό ή δικηγόρο…

Η Ζόι δεν θυμίζει σε τίποτα διευθύντρια. Απλή στο ντύσιμο, απλή στις χαιρετούρες, δε φαίνεται να την ενδιαφέρουν και πολύ οι δημόσιες σχέσεις. Εξάλλου είναι συνηθισμένη στους δημοσιογράφους. Στο σχολείο υπάρχει κάθε τρίμηνο μια «visitor's day» για επισκέπτες και δημοσιογράφους απ' όλο τον κόσμο. Εμείς από δυσπιστία δε διαλέξαμε αυτή τη μέρα, για να έχουμε μια πιο «αντικειμενική» ματιά.

«Ακολουθήστε με» μας λέει και αρχίζει να μας ξεναγεί στο «προαύλιο» του σχολείου. Το προαύλιο είναι 45 στρέμματα! Έχει γήπεδο ποδοσφαίρου, γήπεδο χόκεϊ, πισίνα, ένα μικρό δάσος… «Το καλοκαίρι τα παιδιά κατασκηνώνουν εκεί» μας λέει. «Φτιάχνουν μόνοι τους τέντες, σκηνές…»

Υπάρχουν μέρη που τα παιδιά απαγορεύουν σ' εσάς τους μεγάλους να πάτε;

Όχι. Αν θέλουν να μείνουν μόνα, έχουν τα δωμάτιά τους. Γιατί να υπάρχουν απαγορευμένοι χώροι; Είμαστε όλοι ίσοι. Οι μεγάλοι είναι απλά… μεγάλοι, δεν είναι κάτι ιδιαίτερο.

Μας δείχνει ένα τεράστιο δέντρο. Είναι η «μεγάλη βελανιδιά», σήμα κατατεθέν του σχολείου σε πολλές φωτογραφίες. Από τα κλαδιά της κρέμονται μακριά σχοινιά. Τα παιδιά συχνά ανεβαίνουν στο δέντρο, πιάνουν το σχοινί, πέφτουν στο κενό και κάνουν αιωρήσεις…

Έχουν κάνει ποτέ μάθημα πάνω στη βελανιδιά;

Έχουν κάνει πειράματα με τη βαρύτητα.

Δεν είναι επικίνδυνο να ανεβαίνουν τόσο ψηλά;

Είναι λίγο επικίνδυνο, αλλά εμείς το επιτρέπουμε. Αυτό είναι βασικό στη φιλοσοφία του Summerhill. Επιτρέπουμε στα παιδιά να εκτίθενται σε κάποιους κινδύνους.

Σωματικούς κινδύνους;

Όχι μόνο σωματικούς. Μιλάω και για συναισθηματικούς κινδύνους. Όταν ζεις σ' ένα ελεύθερο περιβάλλον, όπως εμείς εδώ, εκτίθεσαι ανά πάσα στιγμή για το ποιος είσαι, τι λες και τι κάνεις. Μαθαίνεις ρισκάροντας και κάνοντας λάθη. Κι αυτός είναι ο σωστός τρόπος να μαθαίνεις.

Πες μας ένα παράδειγμα συναισθηματικού ρίσκου.

Το να εκθέσεις ένα κομμάτι του εαυτού σου, το οποίο σ' ένα συμβατικό περιβάλλον δε θα τολμούσες να εκθέσεις. Εδώ τα παιδιά ξέρουν ότι μπορούν να είναι μερικές φορές κακά, να κλέψουν κάτι ή να είναι αγενή το ένα με το άλλο. Νιώθουν αρκετά άνετα ώστε να πειραματιστούν μ' ένα κομμάτι του εαυτού τους. Εννοείται, βέβαια, ότι μετά κάποιος θα τους καταγγείλει, θα τους φέρει στη σχολική συνέλευση και θα φάνε πρόστιμο. Αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι ανακαλυπτεις τι συμβαίνει όταν είσαι αγενής με τους άλλους. 

Δηλαδή στο Summerhill επιτρέπεται να είσαι κακός;

Όχι, δεν καταλάβατε. Δεν επιτρέπεται! Αν σε χτυπήσω, θα φάω πρόστιμο. Αλλά ηθικά δεν το θεωρούμε κάτι ανεπίτρεπτο. Δεν πιστεύουμε ότι είσαι ξαφνικά χειρότερος άνθρωπος, αλλά ότι περνάς μια κακή φάση. Αυτό είναι όλο. Και είναι τελείως διαφορετικό από τα περισσότερα σχολεία όπου όταν είσαι κακός, σε χαρακτηρίζουν και κακό. Αυτή είναι μια λεπτή και σημαντική διαφορά. 

Στην ενήλικη ζωή όταν είσαι κακός, πας φυλακή…

Ακριβώς! Γι' αυτό καλό είναι να μαθαίνεις όσο καιρό είσαι ανήλικος! (γέλια)

Όταν κάποιος «τρώει πρόστιμο», τι εννοείς; Πραγματικά λεφτά;

Ναι, είναι βέβαια γελοία πρόστιμα (συνήθως λίγες πένες ή άντε μερικές λίρες). Σημασία δεν έχει το ποσό, αλλά το γεγονός ότι έρχεσαι σε δύσκολη θέση στη συνέλευση μπροστά σε όλους. Και άλλες φορές δεν είναι ποσό, είναι μια τιμωρία, π.χ. όταν έρθει η ώρα του φαγητού θα μπεις στο τέλος της ουράς. Ή αν σου αρέσει το ποδήλατο, δε θα κάνεις ποδήλατο για δύο ημέρες. Η τιμωρία προσαρμόζεται στο δράστη και στο... έγκλημα.

Συνεχίζουμε την ξενάγηση. Περνάμε από το θέατρο (ένα μικρό ξύλινο θέατρο), την αίθουσα μουσικής, το στούντιο ηχογράφησης, το ξυλουργείο (τον πιο δημοφιλή χώρο του σχολείου) και καταλήγουμε στα δωμάτια των παιδιών. Τα μεγαλύτερα παιδιά (13-17 χρονών) ζουν μόνα τους κι έχουν τα δικά τους δωμάτια. Τα μικρότερα ζουν με τους «house parents», ενήλικους που τα προσέχουν. Ζητάμε από την Ζόι την άδεια να τριγυρίσουμε για λίγο μόνοι μας στο σχολείο. «Δεν το επιτρέπω συνήθως» μας λέει. «Τον περασμένο μήνα είχε έρθει ένας δημοσιογράφος από τους Times και ήμουν όλη την ώρα μαζί του».

Είναι αλήθεια ότι πριν μερικά χρόνια μια εφημερίδα δωροδόκησε μαθητές για να φωτογραφηθούν γυμνοί στο γρασίδι;

Ναι, το δοκίμασε, αλλά οι μαθητές είπαν «όχι». Συχνά στη Βρετανία οι εφημερίδες θέλουν να βγάζουν μια κακή εικόνα για το σχολείο.

Γιατί;

Δεν ξέρω… Ίσως γιατί ένα «κακό» Summerhill πουλάει πιο πολύ. Πιστεύουν ότι είναι μια ιστορία «too good to be true»… Τέλος πάντων, εσάς σας εμπιστεύομαι. Μην αργήσετε για τη συνέλευση.

 

Μετά από λίγη ώρα στο Summerhill, αρχίζεις να αισθάνεσαι περίεργα απέναντι στα παιδιά. Για οτιδήποτε πρέπει να τους ζητάς την άδεια. «Θέλεις να μιλήσουμε;», «Σε πειράζει να σε φωτογραφίσουμε;» Τα περισσότερα βέβαια δεν είχαν πρόβλημα. Αλλά δυο-τρία είπαν «Ναι, με πειράζει!».

Η σχολική συνέλευση είναι ο πιο σημαντικός θεσμός του σχολείου. Εκεί λύνονται όλα τα προβλήματα της κοινότητας και ψηφίζονται όλοι οι νόμοι. Η ψήφος ενος 6χρονου παιδιού μετράει όσο η ψήφος της διευθύντριας. Πριν μπούμε γίνεται ψηφοφορία για το «αν επιτρέπεται σε δυο Έλληνες δημοσιογράφους να παρακολουθήσουν τη συνέλευση». Ευτυχώς λένε ναι. 

Με τι μοιάζει η συνέλευση; Το βασικό είναι ότι ακούνε με προσοχή ο ένας τον άλλο. Αυτή που παρακολουθήσαμε εμείς κράτησε περίπου μια ώρα. Έγιναν στην αρχή κάποιες ανακοινώσεις και κάποια παιδιά πήραν άδεια να πάνε σε μια συναυλία. Μετά κάποιο παιδί από την «Επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας» κατήγγειλε τον Τζόι, γιατί κάπνιζε στο δωμάτιό του. Το κάπνισμα στα δωμάτια απαγορεύεται για λόγους ασφαλείας (επιτρέπεται μόνο έξω και μακριά από τα μικρά παιδιά), γι' αυτό και το πρόστιμο ήταν βαρύ (5 λίρες). Το πιο ενδιαφέρον όμως σημείο ήταν όταν ο Γουίλ ζήτησε την άδεια να λείψει για το Σαββατοκύριακο και άρχισε να γελάει. Τότε μια καθηγήτρια είπε ότι ο Γουίλ δεν το παίρνει σοβαρά και δεν πρέπει να συζητήσουν το αίτημά του. Τα άλλα παιδιά όμως τον υπερασπίστηκαν. Το γιατί μας το εξήγησε η Ζόι μετά τη συνέλευση: «Ο Γουίλ είναι 14 χρονών και καινούριος στο σχολείο. Ήταν πριν σ' ένα δημόσιο σχολείο και αισθανόταν πολύ αμήχανα που μιλούσε στη συνέλευση, γι' αυτό και χαζογελούσε. Η καθηγήτρια δεν το πρόσεξε αυτό. Το πρόσεξε όμως ένα κορίτσι που καθόταν δίπλα του και είπε “Δε μας κοροϊδεύει, απλά νιώθει αμήχανα, γι' αυτό γελάει”. Έκανε δηλαδή μια ψυχολογική παρατήρηση που θα περίμενες να την κάνει μόνο ένας μεγάλος».

Ένα παιδάκι όμως που είναι μόνο 6 χρονών τι καταλαβαίνει από αυτή τη συνέλευση;

Πολύ λίγα πράγματα, αλλά δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι μπορεί να έρθει και ότι μπορεί να σηκώσει το χεράκι του και να ψηφίσει. Κι αυτό του δίνει μια αίσθηση δύναμης.

Η κοινότητα είναι ένα υποκατάστατο της οικογένειας;

Όχι, είναι μια προέκταση.

Ναι, αλλά αν τα παιδιά ζουν εδώ τον περισσότερο καιρό, χάνουν την πραγματική τους οικογένεια.

Όχι, δεν τη χάνουν. Καταρχάς, έχουν μεγάλες διακοπές: δύο μήνες το καλοκαίρι, ένα μήνα τα Χριστούγεννα, ένα μήνα το Πάσχα. Ξέρουν ότι η οικογένειά τους είναι πάντα εκεί και τα περιμένει. Αυτό που βιώνουν στο σχολείο είναι κάτι έξτρα. Είναι κάτι ανάμεσα σε οικογένεια και «φυλή» με πολλά αδέλφια, ξαδέλφια, θείους... που είναι πάντα κοντά. Γιατί τα παιδιά τι θέλουν; Να είναι με συνομηλίκους τους, να παίζουν μαζί, να κοιμούνται μαζί...

Είναι, όμως, σε θέση να κρίνουν τι είναι καλό γι' αυτά;

Μα το είδατε πριν από λίγο στη συνέλευση. Πώς ήταν σε θέση να ακούνε, να κρίνουν και να ψηφίζουν;

Και προτιμούν το σχολείο απ' την οικογένεια;

Μα αγαπούν την οικογένειά τους. Και μάλιστα αποκτούν και καλύτερη σχέση μαζί της. Σκεφτείτε το εξής: Σε μια συνηθισμένη οικογένεια το παιδί ξυπνάει το πρωί, οι γονείς του φωνάζουν «κάνε γρήγορα!»... «έφαγες;»... «πάρε την τσάντα σου!»... «τρέξε στο σχολείο!»... Το παιδί τα κάνει όλα αυτά με βαριά καρδιά. Το βράδυ πάλι νέες ερωτήσεις: «Διάβασες τα μαθήματά σου; Γιατί βλέπεις τηλεόραση;». Υπάρχουν συνέχεια τριβές και καβγάδες... Πολλοί γονείς που έχουν φέρει το παιδί τους στο Summerhill έρχονται μετά από λίγο καιρό και μου λένε: «Το παιδί μου άλλαξε, είναι πολύ πιο ήρεμο», «Ναι, γιατί είναι ελεύθερο», τους απαντώ.

Τελικά η επιτυχία του Summerhill είναι ότι... υπάρχει;

Ναι, δεν είναι ένα πείραμα πια, είναι μια πραγματικότητα.

Γιατί όμως έχει μόνο 90 παιδιά;

Γιατί δε θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν κοινότητα αν είχε περισσότερα.

Δέχεστε όμως πολλές αιτήσεις;

Όχι πολλές. Παίρνουμε όλα σχεδόν τα παιδιά που ενδιαφέρονται, αρκεί να είναι στη σωστή ηλικία, γιατί τα μεγαλύτερα δυσκολεύονται να προσαρμοστούν. Αυτό που έχει σημασία για μας είναι να πιστεύουν οι γονείς σε αυτό που κάνουμε. Πριν δεχτούμε το παιδί, τους τονίζουμε: «Καταλαβαίνετε ότι το παιδί σας δε θα είναι υποχρεωμένο να πηγαίνει στο μάθημα ή ότι θα μπορεί να βρίζει αν θέλει;».

Πώς εξηγείς ότι ελάχιστοι γονείς είναι έτοιμοι για κάτι τέτοιο;

Ίσως επειδή για εκατοντάδες χρόνια είναι ριζωμένη μέσα τους η αντίληψη ότι τα παιδιά τους χωρίς τους ίδιους είναι απροστάτευτα. 

Ποιο είναι το όραμά σου για το Summerhill;

Θα ήθελα η ιδέα του Summerhill να επεκταθεί. Να υπάρχουν κοινότητες σαν το Summerhill σε κάθε πόλη και χωριό. Ένας κόσμος από ανθρώπους που υπήρξαν ευτυχισμένα παιδιά θα ήταν σίγουρα ένας καλύτερος κόσμος.

Μήπως ο Τζορτζ Μπους έχει τελειώσει το Summerhill;

Δεν είμαι σίγουρη. Θα τσεκάρω τα αρχεία μας, αλλά για κάποιο λόγο νομίζω ότι δε θα βρω το όνομά του. Ούτε του φίλου του, του Μπλερ... (γέλια)

«Όλη η εκπαίδευση είναι λάθος! Είναι φόβος και πειθαρχία. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι τα παιδιά, που θα 'πρεπε όλη την ημέρα να κινούνται, κάθονται στον πισινό τους περίπου 6 ώρες την ημέρα! Είναι ενάντια στην ανθρώπινη φύση, ενάντια στην φύση του παιδιού» A.S. Neill - Ιδρυτής

 

Ένα κοριτσάκι περιμένει να φυσήξει αέρας για να δει 

αν λειτουργεί το ιστιοφόρο που έφτιαξε στο ξυλουργείο.

«Αν δεν κινηθεί γρήγορα», μας είπε, 

«θα πάω πίσω στο ξυλουργείο να δω τι φταίει»

Από τα εργοστάσια εξετάσεων στο Summerhill

Μετά τη διευθύντρια συναντάμε δύο από τους καθηγητές του σχολείου: τον Τζέισον (Φιλόλογο) και τον Λέναρντ (Μαθηματικό). Και οι δύο πριν έρθουν στο Summerhill είχαν εργαστεί σε «κανονικά» σχολεία και δεν το είχαν αντέξει. «Εργοστάσια εξετάσεων» τα αποκαλεί ο Τζέισον και τον καταλαβαίνουμε α-πό-λυ-τα. 

Τα παιδιά ακολουθούν κάθε χρόνο το πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας;

Λέναρντ: Όχι, καθόλου. Στην αρχή κάθε χρονιάς αποφασίζουν τα ίδια τι μαθήματα θέλουν να παρακολουθήσουν. Γίνονται κάποιες ενημερωτικές συναντήσεις και λέμε στα παιδιά: «Μπορείς να διαλέξεις ό,τι θέλεις, αλλά πρέπει να ξέρεις ότι για να μάθεις, ας πούμε, μια ξένη γλώσσα θα χρειαστείς τρία χρόνια συνεχούς δουλειάς». Εμείς τους δίνουμε πληροφορίες και αυτά αποφασίζουν.

Τζέισον: Κάτι άλλο που κάνουμε είναι να τα ενθαρρύνουμε να αναλαμβάνουν μόνα τους την εκπαίδευσή τους. Φέτος, για παράδειγμα, κάποια παιδιά της τάξης 3 (13-17 χρονών) αποφάσισαν να γυρίσουν μόνα τους μια ταινία. Γράψανε πρώτα το σενάριο και μου το φέρανε. «Είναι πολύ καλό», τους λέω, «αλλά λίγο μπερδεμένο». Και τους έκανα κάποιες παρατηρήσεις. Σημασία έχει ότι όλο αυτό δεν ξεκίνησε σαν μάθημα γραφής κειμένων, αλλά από την επιθυμία των παιδιών να γυρίσουν μια ταινία. Επίσης έτσι έμαθαν να χειρίζονται την βιντεοκάμερα. Ζήτησαν βοήθεια από την καθηγήτρια καλλιτεχνικών για να σκιτσάρουν τα πλάνα. Έφτιαξαν κάτι σπαθιά στο ξυλουργείο. Κατέβασαν ηχητικά εφέ από το ίντερνετ για τους ήχους της μάχης. Τώρα ετοιμάζουν σκηνικά και κουστούμια... Μαθαίνουν κάνοντας αυτό που τους αρέσει. 

Αν ένα παιδί δεν έρθει στο μάθημα, θυμώνεις;

Όχι, γιατί να θυμώσω; 

Κι αν στο επόμενο μάθημα σου ζητήσει να επαναλάβεις αυτά που έχασε;

Α, όχι. Αυτό δεν το κάνω. Ήταν επιλογή του να χάσει το μάθημα και θα πρέπει μόνο του να κάνει ό,τι χρειάζεται για να μη μείνει πίσω.

Τρώνε και οι καθηγητές πρόστιμα από τη συνέλευση;

Ναι, βέβαια. Εγώ είχα φάει πρόστιμο επειδή ένα παιδί με είδε να καπνίζω ένα βράδυ 11.30 η ώρα έξω από το κεντρικό κτίριο. Ο νόμος που έχουμε ψηφίσει απαγορεύει το κάπνισμα σε κεντρικούς χώρους. Το θέμα, βέβαια, δεν είναι το πρόστιμο. Όταν αναφέρεσαι στη συνέλευση, είτε μαθητής είσαι είτε καθηγητής, νιώθεις περίεργα. Δεν μπορείς να αγνοήσεις αυτό που σου λέει η κοινότητα. 

Γιατί έχετε τόσους μαθητές από την Ιαπωνία;

Γιατί αν τα πράγματα στην Αγγλία είναι άσχημα, στην Ιαπωνία είναι εφιάλτης! Το σύστημά τους είναι απάνθρωπο. Τα παιδιά ξυπνάνε το πρωί, πάνε σχολείο, γυρνάνε σπίτι, τρώνε για μεσημέρι και μετά πάνε σε άλλο σχολείο το απόγευμα.

Τι άλλο σχολείο;

Έχουν κάτι σαν σχολεία που πάνε τα παιδιά μετά το κανονικό σχολείο. Νομίζω ότι τα έχετε και στην Ελλάδα.

Α ναι! Τα λέμε φροντιστήρια... 

Λέναρντ: Υπήρχε ένα αγόρι από την Ιαπωνία το οποίο τις πρώτες μέρες έμπαινε στην τάξη, καθότανε σφιγμένο πάνω από το βιβλίο του και κάθε τόσο έξυνε νευρικά το μολύβι του. Όταν του έδειχνα ένα λάθος που είχε κάνει, αυτό ταραζόταν και άρχιζε να το σβήνει με μανία ή καμιά φορά έκλαιγε. Οπότε του είπα «Ηρέμησε, κάνε ένα διάλειμμα αν θες. Γιατί δεν πας να παίξεις;» Και σιγά-σιγά άρχισε να χαλαρώνει και να λέει «Μμμ... Δεν τους πειράζει αν δεν έρχομαι». Και μια μέρα εξαφανίστηκε από το μάθημα. Δεν ξαναπάτησε για ενάμιση χρόνο. Τώρα νομίζω ότι είναι πια εντάξει...

     

Μήπως οι Ιάπωνες πιέζουν τόσο τα παιδιά τους για να είναι πιο παραγωγική η χώρα τους;

Κοιτάξτε, έχω μια ορισμένη αντίληψη για τα παιδιά. Τα βλέπω σαν ξεχωριστούς ανθρώπους. Χέστηκα για την παραγωγικότητα της χώρας! Πραγματικά δεν με απασχολεί καθόλου.

Αποχαιρετάμε τους δύο καθηγητές και τριγυρνάμε λίγο ακόμα. Συναντάμε τον Πήτερ και τη Τζουν, δύο γονείς που έχουνέρθει να δουν την 16χρονη κόρη τους. «Για τους γονείς το Summerhill είναι πολύ δύσκολο», λέει η Τζουν. «Το παιδί ανήκει ξαφνικά σε μια νέα κοινότητα και υπάρχουν στιγμές που σαν γονιός νιώθεις περιττός».

Σας λείπει;

Τρομερά. Μου λείπουν όλα αυτά τα μικρά πράγματα μάνας και κόρης. Όπως όταν είχε περίοδο για πρώτη φορά και δεν ήταν στο σπίτι. Με την άλλη μου κόρη αυτό ήταν σημαντική εμπειρία. Με την Σόφι έπρεπε όλα αυτά να τα στερηθώ. Από την άλλη ξέρω ότι στο Summerhill είναι ευτυχισμένη. Δεν θα ήμουν ευτυχισμένος γονιός, αν ήξερα ότι η Σόφι είναι σΆ ένα δημόσιο σχολείο και κάθεται βαριεστημένη κάνοντας όλα αυτά τα μαθήματα που τα μισά από αυτά δεν θα χρησιμοποιήσει ποτέ στη ζωή της.

«Bitches go away!»

Η Τζένη και η Έστερ είναι κολλητές και είναι πολλά χρόνια στο σχολείο. Αποφοιτούν φέτος τον Ιούλιο.

Τι θα κάνετε μετά;

Τζένη: Εγώ θα πάω στο κολέγιο του Ίπσουιτς να σπουδάσω αισθητικός.

Έστερ: Εγώ θέλω να γίνω νηπιαγωγός.

Υπάρχει κάτι που δεν σας αρέσει στο σχολείο;

Η βαρεμάρα. Μερικές φορές είναι καλή, επειδή ανακαλύπτεις τον εαυτό σου. ¶λλες φορές είναι σκέτη βαρεμάρα!

Κάνετε παρέα με παιδιά εκτός Summerhill;

Εννοείς από την πόλη; Μπα, δεν τα πάμε και πολύ καλά μαζί τους.

Γιατί;

Έστερ: Δε μας συμπαθούν. Όταν μας βλέπουν στην πόλη, μας κοροϊδεύουν, μας βρίζουν, «bitches, go away» μας λένε... τέτοιες βλακείες.

Τζένη: Μας θεωρούν κακομαθημένα πλουσιόπαιδα... Ένα διαφορετικό είδος ανθρώπων. Καμιά φορά μπαίνουν κρυφά μες στο σχολείο για να διαπιστώσουν αν είναι αλήθεια οι ιστορίες που ακούνε για μας.

Τι ιστορίες;

Ξέρω γω... ότι καπνίζουμε χόρτο, ότι κάνουμε όργια...

Και πώς τους διώχνετε;

Απλά τους λέμε να φύγουν. Μια φορά που πέταξαν αβγά, φωνάξαμε την αστυνομία.

«Οταν είμαι διακοπές, μου λείπει το σχολείο»

Ο Γάλλος Τζέικ (υπάρχει κι Άγγλος), ήταν ο πρόεδρος στη σχολική συνέλευση που παρακολουθήσαμε. Ήρθε στο σχολείο πριν 3 χρόνια. Το δωμάτιό του είναι το πιο συγυρισμένο δωμάτιο αγοριού σε όλο το Summerhill.

Το Δημοτικό το έβγαλες στην Γαλλία;

Ναι.

Και γιατί έφυγες;

Γιατί είχα προβλήματα στο σχολείο μου. Οι δάσκαλοι βάζανε πολλές ασκήσεις για το σπίτι. Έπρεπε να είσαι πολύ γρήγορος και εγώ δεν καταλάβαινα μερικά πράγματα. Ήταν κάτι έξω από μένα.

Οι γονείς σου σκέφτηκαν να σε στείλουν εδώ;

Ναι. Οι γονείς μου ήταν μαθητές εδώ. Εδώ γνωρίστηκαν και μετά παντρεύτηκαν. Με ρώτησαν λοιπόν αν θέλω να έρθω κι εγώ και είπα ναι.

Πώς ήταν οι πρώτες μέρες;

Λίγο δύσκολες γιατί ήμουν ντροπαλός. Έκανα παρέα μόνο με μια κοπέλα που ήταν κι αυτή από τη Γαλλία. Δεν μπορούσα να μιλήσω Αγγλικά τότε.

Αλήθεια; Μιλάς πολύ καλά τώρα!

Ευχαριστώ. Οπότε αυτή με βοήθησε και άρχισα να κάνω φίλους γρήγορα.

Οι γονείς σου σού λείπουν;

Μερικές φορές, ναι, μου λείπουν. Αλλά στις διακοπές, όταν είμαι σπίτι, μου λείπει πιο πολύ το σχολείο. 

Τι θα κάνεις αύριο που είναι Σάββατο;

Θα κοιμάμαι μέχρι τις 11 περίπου, μετά θα φάω μεσημεριανό, θα πάρω το χαρτζιλίκι της εβδομάδας (10 λίρες), θα παίξω λίγο μπιλιάρδο, θα ακούσω μουσική, θα παίξω μουσική… 

Τι μουσική;

Μέταλ, Ροκ…

Θα ήθελες να γίνεις μουσικός;

Πάρα πολύ, αν και ξέρω πόσο δύσκολο είναι. 

Γιατί;

Γιατί εύκολα μπορείς να αποτύχεις στη μουσική. Μάλλον θα την έχω σαν χόμπι και θα έχω μια άλλη δουλειά για να βγάζω χρήματα.

Ποια θα είναι η άλλη δουλειά; Έχεις αποφασίσει;

Το σκέφτομαι κάθε μέρα. Δεν έχω ιδέα! 

Το σχολείο σε βοηθάει καθόλου στο να γίνεις μουσικός;

Ναι. Ο καθηγητής της μουσικής με βοηθάει πολύ. Και έχουμε και στούντιο ηχογράφησης αν θέλω. Αυτές τις μέρες προσπαθώ να γράψω το πρώτο μου τραγούδι. 

Αν δεις ένα αγόρι να πηγαίνει να κοιμηθεί στο δωμάτιο ενός κοριτσιού, θα το αναφέρεις στη συνέλευση; 

Ναι.

Γιατί;

Γιατί δεν επιτρέπεται. 

Ναι, αλλά δεν ενοχλεί σε τίποτα εσένα.

Δεν ξέρω… Είναι λίγο επικίνδυνο. Υπάρχει νόμος στην Αγγλία που απαγορεύει το σεξ κάτω από 16. Μπορεί κάτι τέτοιο να δώσει στην κοινωνία μία αφορμή για να μας κλείσουν το σχολείο.

«THE WALL MUST FALL»

Ο Εράν ήρθε στο σχολείο πριν 4 χρόνια, όταν οι γονείς του μετακόμισαν από το Ισραήλ στο Λονδίνο. Ο μεγαλύτερος αδελφός του είχε πάει κι αυτός σε «εναλλακτικό σχολείο» στο Ισραήλ.

Τι σου αρέσει στο Summerhill;

Όλα, εκτός από το φαγητό!

Σε είδαμε πριν στη συνέλευση να προτείνεις μια πολύ βαριά τιμωρία για ένα συμμαθητή σου.

Ναι, γιατί το έχει παρακάνει. Νομίζει ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Αρνείται εδώ και δύο βδομάδες να κάνει την προηγούμενη τιμωρία που του είχε επιβάλει η συνέλευση.

Τι τιμωρία;

Να μαζέψει κάτι πεσμένα φύλλα και να καθαρίσει κάτι λάσπες. Γι' αυτό τώρα ψηφίσαμε να μην μπει σε κανένα κτίριο του σχολείου, αν δεν κάνει πρώτα την τιμωρία.

Εσύ έχεις τιμωρηθεί ποτέ από τη συνέλευση;

Ουου, πολλές φορές! Επειδή έβγαινα κρυφά το βράδυ απ' το δωμάτιό μου, επειδή έβαζα δυνατά μουσική την ώρα της κοινής ησυχίας…

Τι θες να γίνεις όταν μεγαλώσεις;

Δεν ξέρω. Ακόμα ψάχνομαι.

Τι μαθήματα διάλεξες φέτος;

Αγγλικά, Ιστορία, Βιολογία, Θέατρο και Μουσική.

Πέντε μόνο μαθήματα; Δεν είναι λίγα;

Για μένα είναι μια χαρά. Στα μαθήματα σημασία έχει να διαλέγεις τη σωστή δόση. Δεν πρέπει να είναι τόσα λίγα που να βαριέσαι και να μην ξέρεις τι να κάνεις, ούτε τόσα πολλά που να μην προφταίνεις να πιεις ένα τσάι.

Χθες σε είδαμε στο μάθημα Αγγλικών που κάνατε ένα ποίημα…

Ναι, μου αρέσουν πολύ τα ποιήματα, ιδίως τα πολιτικά ποιήματα.

Τι είναι αυτό το σύνθημα που είναι γραμμένο στο καπέλο σου (THE WALL MUST FALL); Ποιο τείχος εννοείς;

Το τείχος που χωρίζει τους Ισραηλινούς απ' τους Παλαιστινίους.

Το πιστεύεις πραγματικά αυτό;

Ναι.

Οι περισσότεροι συμπατριώτες σου δε θα συμφωνούσαν…

Κάνεις λάθος. Οι περισσότεροι άνθρωποι στο Ισραήλ και στην Παλαιστίνη θέλουν ειρήνη, αλλά οι ηγέτες μας είναι δειλοί ή φανατισμένοι. Έχουν κόψει τη χώρα στα δύο, μισές πόλεις, μισά χωριά, μισή οικονομία.

Θα ήθελες να έχουν οι Παλαιστίνιοι τη δική τους γη;

Υπέροχο θα ήταν! Μα είναι θέμα κοινής λογικής: Έτσι κι αλλιώς πρέπει να ζήσουμε μαζί.

 

Αποχαιρετάμε τον Εράν. Λίγο αργότερα, όπως περνάμε τυχαία έξω απ' το δωμάτιό του, ακούμε τη μουσική στο τέρμα. Ένας Γιαπωνέζος βγαίνει από το απέναντι δωμάτιο και του λέει:«Μπορείς να χαμηλώσεις λίγο την ένταση;». «Όχι, δεν μπορώ», απαντάει ο Εράν, «έχει περάσει η ώρα κοινής ησυχίας και έχω κάθε δικαίωμα!». Ο Γιαπωνέζος τον βρίζει («You are just an asshole!») και φεύγει. Μετά από 5 λεπτά ο Εράν χαμηλώνει μόνος του τη μουσική.

«Όλα τα εγκλήματα, όλα τα μίση, όλοι οι πόλεμοι πηγάζουν από την ανθρώπινη δυστυχία… Μπορούμε να μεγαλώσουμε τα παιδιά με τέτοιο τρόπο ώστε αρκετή απ' αυτή τη δυστυχία να μην εμφανιστεί ποτέ» A.S. Neill - Ιδρυτής

«Έμαθα να λέω ΟΧΙ σε έναν Λόρδο»

Ο Ντέιβιντ Λιρόι είναι ακραία περίπτωση απόφοιτου. Είναι ο μόνος μαθητής του Summerhill που όσο ήταν στο σχολείο δεν πάτησε ποτέ σε κανένα μάθημα. Τώρα είναι ιδιοκτήτης Γιαπωνέζικου εστιατορίου στο κέντρο του Λονδίνου.

Το Summerhill άλλαξε τη ζωή σου;

Δεν άλλαξε τη ζωή μου. Την καθόρισε! Ήμουν εκεί από 6 ως 17 χρονών. Όλοι οι κοντινοί μου φίλοι τώρα είναι άνθρωποι που γνώρισα εκεί. Χτες μετά από καιρό βγήκα για φαγητό με έναν από αυτούς. Ήταν σαν να συναντιέμαι με τον αδερφό μου.

Πώς ήταν οι πρώτες μέρες; Δεν σου έλειπε η οικογένεια σου; 

Στην αρχή ναι. Αν είσαι 7 χρονών και δεν σου λείπει η οικογένειά σου τότε κάτι δεν πάει καλά. Όταν όμως με επισκέπτονταν και με ρώταγαν αν θέλω να γυρίσω σπίτι τους έλεγα «Όχι. Θέλω να μείνω. Γιατί δεν κάθεστε εσείς εδώ;». 

Ποια μαθήματα παρακολουθούσες; 

Κανένα. 

Κανένα;!

Κανένα. Πήγαινα μόνο στο ξυλουργείο, στα καλλιτεχνικά, στο μάθημα φωτογραφίας... Σε Μαθηματικά, Φιλολογικά ή Γεωγραφία δεν πάτησα ποτέ. 

Και πώς έμαθες να γράφεις;

Δεν έμαθα! Έμαθα αφού τελείωσα το Summerhill. Πήγα σε ένα ειδικό σχολείο στη Γαλλία για 3 χρόνια και έμαθα τα απαραίτητα. Μετά γύρισα στο Λονδίνο για να σπουδάσω. 

Και σπούδασες;

Όχι, γιατί ο πατέρας μου νόμιζε ότι γύρισα για διασκέδαση και δεν μου έδινε καθόλου χρήματα. Οπότε, έπρεπε να δουλέψω για να ζήσω. Βρήκα δουλειά σαν σερβιτόρος σε ένα Γιαπωνέζικο εστιατόριο. Σιγά-σιγά μπήκα μέτοχος στην επιχείρηση και κάποια στιγμή ξεκίνησα το δικό μου εστιατόριο.

Το οποίο πώς πάει;

Μια χαρά! Έχει πάρα πολλή δουλειά.

Άρα είσαι επιτυχημένος τώρα; 

Αν εννοείς οικονομικά, ναι, είμαι. Δεν είμαι επιτυχημένος όμως στο να έχω ελεύθερο χρόνο για να ζήσω την ζωή μου. 

Το οποίο έρχεται σε αντίθεση με τον ελεύθερο χρόνο που είχες σαν μαθητής.

Ναι, αλλά σκέψου τους άλλους εστιάτορες που δεν είχαν ποτέ χρόνο, ούτε ως μαθητές. Αυτοί υπέφεραν και τότε. 

Ενώ εγώ δεν υπέφερα ποτέ στο Summerhill. Αν μπορούσα να γυρίσω πίσω σε οποιαδήποτε περίοδο της ζωής μου, θα γύριζα στο Summerhill 12 με 15 χρονών.

Σε τι σε βοήθησε το Summerhill, εκτός από το να έχεις ωραίες αναμνήσεις; 

Μαθαίνεις από πολύ μικρός να λες την γνώμη σου ελεύθερα χωρίς να φοβάσαι κανέναν. Ειδικά στην Αγγλία υπάρχει αυτή η ανώτερη κοινωνία των Λόρδων που προκαλεί δέος στους άλλους. Ακούς έναν σερβιτόρο να λέει: «Πω πω, ένας Λόρδος πήρε τηλέφωνο να κάνει κράτηση και δεν υπάρχει τραπέζι! Τι να του πω;» Εντάξει, είναι ένας Λόρδος. Και λοιπόν; Άνθρωπος είναι κι αυτός. Τρώει, κατουράει, κοιμάται όπως όλοι μας. Τα λεφτά του έχουν την ίδια αξία με τα δικά μας. «Να του πεις ότι δεν υπάρχει τραπέζι»...

Αυτό νομίζω ότι κάνει το Summerhill. Σε μαθαίνει να λες όχι σε έναν Λόρδο. 

Παρόλα αυτά δεν θα ήθελες να σε είχαν πιέσει λίγο παραπάνω στα μαθήματα;

Ναι, θα ήθελα. Και το έχω πει αυτό στη Ζόι, τη διευθύντρια. Κάποιος έπρεπε να μου είχε πει ότι πρέπει να μάθω κάποια μίνιμουμ. Αυτό, όμως, έχει αλλάξει τώρα. Δεν συνέβη ξανά σε άλλο παιδί. Ευτυχώς το σχολείο μαθαίνει από τα λάθη του. Πάντως, ακόμη κι έτσι, αν ξεκινούσα πάλι τη ζωή μου θα έκανα ακριβώς τα ίδια πράγματα. Θα πήγαινα στο Summerhill κι ας μη μάθαινα να διαβάζω και να γράφω. Αποδείχτηκε ότι δεν ήταν και τόσο πρόβλημα. 

Υπάρχει κάποιο μειονέκτημα στο Summerhill;

Ίσως το ότι μεγαλώνεις σε ένα προστατευτικό κουκούλι. Γι' αυτό δυσκολεύεσαι πολύ όταν φεύγεις. Δεν είσαι πάντα προετοιμασμένος για αυτό που ακολουθεί στον πραγματικό κόσμο. Θυμάμαι πόσο με βοήθησε μια κουβέντα που μου είπε ο καθηγητής μου του Καράτε: «Ντέιβιντ, στο Summerhill είσαι το μεγάλο ψάρι. Αλλά όταν φύγεις από εδώ θα είσαι ένα μικρό ψαράκι σε έναν τεράστιο ωκεανό. Οι άνθρωποι θα πάψουν να ακούνε με προσοχή αυτά που λες».

Οπότε είναι δύσκολα τα πρώτα χρόνια μακριά από το Summerhill;

Ναι, νιώθεις την ανάγκη να τους τηλεφωνείς κάθε μέρα. Τότε δεν είχαμε το ίντερνετ και μιλούσαμε στο τηλέφωνο ή γράφαμε γράμματα. Η κοπέλα που τα είχαμε στο σχολείο δεν είχε αποφοιτήσει ακόμα και για ένα χρόνο της έγραφα γράμματα. Έτσι έμαθα να γράφω! Για να επικοινωνώ μαζί της. Έπαιρνα το λεξικό και προσπαθούσα. 

Όταν οι άνθρωποι που γνωρίζεις τώρα μαθαίνουν ότι μεγάλωσες στο Summerhill, πώς αντιδρούν;

Οι περισσότεροι λένε: «Α, εκείνο το σχολείο που δεν κάνεις τίποτα, που τριγυρνάς γυμνός όλη μέρα και είσαι τελείως αναρχικός». Και ξαφνιάζονται που είμαι φυσιολογικός και που έχω την δική μου επιχείρηση και μιλάω άπταιστα τρεις γλώσσες…

theschooligans.gr

Στην νέα στήλη του tvxs.gr για την Παιδεία, παρουσιάζουμε απόψεις για τον πολιτισμό και την εκπαίδευση καθώς και προτάσεις εναλλακτικής διδασκαλίας στα σχολεία. Μπορείτε να μας στείλετε τις απόψεις και τις προτάσεις σας, στο paidia@tvxs.gr.

ΚΑΘΑΡΙΖΟΝΤΑΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Πώς θα μειώσετε τη χρήση των συνθετικών απορρυπαντικών,

για να προστατέψετε την υγεία σας και το περιβάλλον

<!--[if !supportLineBreakNewLine]--> <!--[endif]-->

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ανατραφεί σε μια δυτικού τύπου κοινωνία, όπου το πάθος για καθαριότητα δυναστεύει την καθημερινή ζωή μας. Ως ένα βαθμό βέβαια η προσήλωση αυτή είναι προφανώς δικαιολογημένη από τις ανάγκες της δημόσιας υγείας. Η ανάλυση των μη ορθολογικών αιτίων όμως ξεπερνά κατά πολύ το σκοπό μας. Συγκεντρώσαμε λοιπόν εδώ μερικές πρακτικές ιδέες που μπορούμε να εφαρμόσουμε για να κάνουμε πιό εύκολο, περιβαλλοντικά φιλικό, υγιεινό και ασφαλή τον καθαρισμό του σπιτιού μας.

Η επανάσταση των απορρυπαντικών ;

Αν πίστευε κανείς τις διαφημίσεις που μας κατακλύζουν, θα έπρεπε κάθε νέο απορρυπαντικό να φέρνει μια πραγματική επανάσταση στην οικιακή μας καθαριότητα, κάτι που κανείς άλλος κατασκευαστής μέχρι τώρα δεν το είχε επινοήσει, ή μια τόσο γρήγορη δράση ώστε το απαλότερο άγγιγμα αρκεί για να εξαφανίσει κάθε ίχνος λεκέ, σκόνης ή ακαθαρσίας.

Στην πραγματικότητα όμως η αγορά απορρυπαντικών κυριαρχείται από δύο πολυεθνικές εταιρείες, τις Unilever και Procter & Gamble, ώστε τα περισσότερα προϊόντα για τον καθαρισμό του σπιτιού και το πλύσιμο των ρούχων που κυκλοφορούν κατασκευάζονται από αυτές. Οι διαφορές εντοπίζονται κυρίως στη συσκευασία και στα πρόσθετα αρώματα "φρεσκάδας", παρά στη χημική σύνθεση και δράση τους.

Οι κίνδυνοι

Από οικολογική άποψη, η εύκολη και "απόλυτη" καθαριότητα που υποτίθεται ότι προσφέρουν τα χημικά απορρυπαντικά έχει σοβαρές συνέπειες. Τόσο κατά την παραγωγή, αλλά και μετά τη χρήση ως οικιακά απόβλητα τα χημικά απορρυπαντικά δηλητηριάζουν τους υδάτινους πόρους και σκοτώνουν ψάρια, πουλιά και ζώα. Τα περισσότερα από τα απορρυπαντικά του εμπορίου έχουν δοκιμασθεί πάνω σε ζώα, με κυριολεκτικά μαρτυρικές συνθήκες.

Ακόμη όμως και για την υγεία του χρήστη μπορεί να αποβεί επικίνδυνη η χρήση των χημικών απορρυπαντικών. Η μυρωδιά του λεμονιού, για παράδειγμα, στα υγρά πιάτων δημιουργείται συνήθως με τη λεμονίνη (limonene), ουσία ύποπτη για καρκινογένεση. Τα αποσμητικά χώρου μπορεί να περιέχουν παραδιχλωροβενζίνη (paradichlorobenzine), που προκαλεί καρκίνο και ασθένεια του ήπατος. Οι παιδικές αλλεργίες έχουν εικοσαπλασιασθεί τα τελευταία 30 χρόνια. Αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην αυξημένη χρήση οικιακών χημικών, και μάλιστα των λεγόμενων "βιολογικών".

Τι μπορούμε να κάνουμε.

1. Να κάνουμε το σπίτι μας πιό υγιεινό και να μειώσουμε την ανάγκη για καθαρισμό.

- Καλός καθημερινός αερισμός του σπιτιού, ιδιαίτερα καθώς τα σύγχρονα διαμερίσματα κατασκευάζονται με τέτοιες προδιαγραφές θερμομόνωσης ώστε δεν εισέρχεται σχεδόν καθόλου αέρας.<!--[if !supportLineBreakNewLine]--> <!--[endif]-->

- Λιγότερη σκόνη: Απομακρύνετε όλα τα περιττά αντικείμενα όπου συσσωρεύεται η σκόνη, όπως παλιές εφημερίδες και περιοδικά. Μην κρατάτε στο χώρο όπου ζείτε αντικείμενα που δεν χρησιμοποιήσατε τους τελευταίους 18 μήνες: Η θέση τους είναι στην αποθήκη ή στον κάδο ανακύκλωσης - πουλήστε ή χαρίστε τα σε κάποιον που θα τα χρησιμοποιήσει. Ακόμη μη φοράτε τα παπούτσια μέσα στο σπίτι.<!--[if !supportLineBreakNewLine]--> <!--[endif]-->

- Κρατείστε καθαρά τα υπνοδωμάτια, γιατί εκεί περνάμε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μας στο σπίτι. Μην αφήνετε τα οικιακά ζώα να μπαίνουν στα υπνοδωμάτια.<!--[if !supportLineBreakNewLine]--> <!--[endif]-->

- Καθαρίστε το σπίτι από πάνω προς τα κάτω, αφήνοντας το δάπεδο τελευταίο. Αφήστε τη σκόνη να κατακαθίσει πριν χρησιμοποιήσετε την ηλεκτρική σκούπα.

2. Να χρησιμοποιούμε λιγότερα απορρυπαντικά.

Ο μέσος καταναλωτής χρησιμοποιεί διπλάσια ή τριπλάσια ποσότητα απορρυπαντικού από την αναγκαία. Να χρησιμοποιούμε τη μικρότερη δυνατή ποσότητα. Για το πλύσιμο των ρούχων, για παράδειγμα, μπορεί κανείς να δοκιμάσει το ένα τρίτο της συνιστώμενης δόσης, με μακρότερο χρόνο πλυσίματος και ελαφρά υψηλότερη θερμοκρασία. Πολλές ακαθαρσίες στο σπίτι μπορούν να καθαριστούν χωρίς απορρυπαντικά, απλά με ζεστό νερό.

3. Να αγοράζουμε απορρυπαντικά μη τοξικά, φιλικά προς το περιβάλλον.

Τα απορρυπαντικά αυτά είναι συχνά λίγο ακριβότερα, αλλά το αξίζουν. Ας θεωρήσουμε το επιπλέον κόστος ως μια επένδυση στην υγεία της οικογένειάς μας και στο περιβάλλον μας. Να αγοράζουμε απορρυπαντικά που δεν περιέχουν φώσφορο, χλωρίνες ή έχουν βάση το πετρέλαιο, κατά το δυνατόν (προκαλούν ακόμη ερεθισμούς στο αναπνευστικό σύστημα και πονοκεφάλους στον χρήστη).

4. Να αποφεύγουμε τα απορρυπαντικά του εμπορίου

Αντικαταστείστε τα ακριβά και ανθυγιεινά χημικά απορρυπαντικά του εμπορίου με απλά παρασκευάσματα που μπορείτε να ετοιμάσετε μόνοι σας. Για παράδειγμα:

- Πράσινο ή άσπρο σαπούνι σε νιφάδες: Στην Ελλάδα είμαστε τυχεροί να διαθέτουμε ένα από τα αποτελεσματικότερα και απαλότερα φυσικά απορρυπαντικά. Το τριμμένο σαπούνι ελιάς, διαλυμένο σε ζεστό νερό, χρησιμοποιείται για γενικό καθαρισμό, για πλύσιμο πιάτων, για σφουγγάρισμα δαπέδων και βέβαια για πλύσιμο ρούχων. Για επίμονους λεκέδες, προσθέτουμε λίγο ξίδι.

- Γενικό καθαριστικό: Μισό φλυτζάνι ξίδι και 1/4 φλυτζανιού μαγειρική σόδα σε δύο λίτρα νερό. Το διάλυμα διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα και καθαρίζει τζάμια, καθρέφτες, τις αποθέσεις ασβεστίου (άλατα) σε βρύσες και κεραμικά πλακίδια.

- To ξίδι χρησιμοποιείται για απομάκρυνση λιπαρών ουσιών και μούχλας. Για λίπη μπορούμε ακόμη να χρησιμοποιήσουμε και χυμό λεμονιού.

- Διάλυμα ξιδιού σε ζεστό νερό είναι άριστο καθαριστικό για τζάμια (δύο κουταλίες ανά λίτρο ζεστού νερού - πλένουμε τα τζάμια χρησιμοποιωντας τις παλιές μας εφημερίδες), κεραμικά πλακίδια και πλαστικές επιφάνειες (όπως το εσωτερικό του ψυγείου).

- Αφαιρούμε τα άλατα από το βραστήρα του νερού βράζοντας μισό φλυτζάνι ξίδι σε δύο φλυτζάνια νερό. Ξεπλένουμε καλά με ζεστό νερό όσο ο βραστήρας είναι ακόμη ζεστός.

- Ανάμεσα στα οικιακά απορρυπαντικά, τα πιό τοξικά είναι τα καθαριστικά φούρνου, αποχετεύσεων και λεκάνης τουαλέτας. H καυστική σόδα είναι επικίνδυνη για το περιβάλλον και για τον χρήστη. Για να καθαρίσετε τις αποχετεύσεις, αντί για καυστική σόδα μπορείτε να ρίξετε στην αποχέτευση μισό φλυτζάνι μαγειρική σόδα και μισό φλυτζάνι ξίδι. Η χημική αντίδραση που ακολουθεί διασπά τις λιπαρές ουσίες σε σαπούνι και γλυκερίνη και καθαρίζει τις αποχετεύσεις. Μετά από 15 λεπτά, ρίξτε βραστό νερό για να ξεπλυθούν τα κατάλοιπα (η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται μόνον σε μεταλλικούς σωλήνες. Οι πλαστικοί σωλήνες μπορεί να λιώσουν αν ρίξουμε μεγάλες ποσότητες βραστού νερού. Ακόμη, μη χρησιμοποιείτε αυτή τη μέθοδο αν προηγουμένως έχετε ρίξει εμπορικά παρασκευάσματα απόφραξης, γιατί σε συνδυασμό με το ξίδι δημιουργούνται επικίνδυνες αναθυμιάσεις). Το ίδιο διάλυμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη λεκάνη της τουαλέτας, όπου αφήνουμε να δράσει για λίγα λεπτά, τρίβουμε με βούρτσα και ξεπλένουμε με νερό.

- Απολυμαίνουμε επιφάνειες αν τις σκουπίσουμε με ζεστό νερό όπου έχουμε προσθέσει βόρακα (1/4 του φλυτζανιού βόρακα σε 2 λίτρα ζεστό νερό). Και βέβαια μπορούμε να απολυμάνουμε με οινόπνευμα.

- Χρησιμοποιούμε τη μαγειρική σόδα σαν σκόνη καθαρισμού, και την ενισχύουμε αν χρειαστεί αναμιγνύοντας με ξίδι.

- Αντί για τα τοξικά αποσμητικά χώρου, χρησιμοποιούμε φύλλα λεβάντας ή μέντας, η αιθέρια έλαια. Επίσης αερίζουμε συχνά τους χώρους.

Η προσπάθεια για φυσικότερο καθαρισμό του σπιτιού μας ωφελεί την υγεία της οικογένειάς μας, ιδιαίτερα μάλιστα των παιδιών που η ανάπτυξή τους βλάπτεται από την επαφή με χημικές ουσίες. Εξοικονομούμε ακόμη χώρο και χρήματα, απλοποιούμε τη ζωή μας και βοηθούμε το περιβάλλον. Τα ποτάμια και τα υπόγεια νερά καθώς και η άγρια ζωή ωφελούνται από τη μείωση των χημικών οικιακών αποβλήτων.

Πηγές:

J. Button: "How to Be Green", εκδ. Friends of the Earth

EarthEasy: "Non-toxic Home Cleaning" δικτυακός τόπος: http://eartheasy.com/live_nontoxic_solutions.htm

Εξορύξεις και λιμενικά έργα μπορούν να πάρουν άδεια σε περιοχές Natura

Παράλληλα, η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι κάποια έργα υποδομών, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ανεύρεσης ορυκτών, μπορούν να πραγματοποιηθούν ακόμη και αν η αξιολόγηση του έργου είναι αρνητική, υπό συγκεκριμένους όρους.

|

243209.1

Λιμενικά έργα, εξορυκτικές δραστηριότητες, τουριστικές εγκαταστάσεις, έργα αθλητισμού και αναψυχής, βιομηχανικές υποδομές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι μερικά από τα έργα που θα μπορούν να αδειοδοτούνται, υπό προϋπόθεσης, σε περιοχές Νatura, κατόπιν Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης, σύμφωνα με απόφαση που υπέγραψε ο υπουργός Περιβάλλοντος Γιάννης Μανιάτης.

Μάλιστα, οι αρμόδιες υπηρεσίες της εκάστοτε περιφέρειας οφείλουν να απαντήσουν εντός 35 εργάσιμων ημερών εάν το έργο είναι συμβατό με την προστασία του περιβάλλοντος. Σε διαφορετική περίπτωση, το έργο αδειοδοτείται αυτόματα.

Παράλληλα, η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι κάποια έργα υποδομών, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ανεύρεσης ορυκτών, μπορούν να πραγματοποιηθούν ακόμη και αν η αξιολόγηση του έργου είναι αρνητική, υπό τον όρο ότι το έργο θεωρείται σημαντικού δημόσιου κοινωνικού ή οικονομικού συμφέροντος.

Στις περιπτώσεις αυτές, σύμφωνα με την απόφαση, θα λαμβάνονται αντισταθμιστικά μέτρα για την διασφάλιση της περιβαλλοντικής προστασίας.

Ολόκληρη η ελληνική χλωρίδα σε ένα βιβλίο

"Συνέλεξαν" ένα - ένα τα φυτά της Ελλάδας και δημιούργησαν τον πρώτο ολοκληρωμένο κατάλογο για τη χλωρίδα της χώρας μας που περιλαμβάνει 6600 φυτά!

"Πρόκειται για μια ιστορική έκδοση, αν αναλογισθούμε ότι η τελευταία πλήρης, 'Χλωρίδα της Ελλάδας', χρονολογείται περισσότερο από έναν αιώνα πριν. Ήταν ο Eugen von Halacsy, ένας Ούγγρος φυσικός στη Βιέννη, που συνόψισε στο έργο του Conspectus Florae Graecae (Halacsy 1900–1904, με συμπληρώματα το 1908 και το 1912), μια προσεκτική και ακριβή εργασία για τη χλωρίδα της Ελλάδας. Η χλωρίδα, όμως, του Halacsy κάλυπτε την Ελλάδα, με τα εθνικά της σύνορα που τότε έφταναν μέχρι τη Θεσσαλία και δεν περιλάμβαναν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου” εξήγησε σε δημοσιογράφους ο συντονιστής της επιτροπής έκδοσης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Παναγιώτης Δημόπουλος.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η Ελλάδα διαθέτει υψηλή βιοποικιλότητα ειδών φυτών και ζώων, αλλά και οικοτόπων -τοπίων, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα βιοποικιλότητας στην Ευρώπη και το σημαντικότερο κέντρο ενδημισμού στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

"Αναλογικά με την έκτασή της", διευκρινίζει, "διαθέτει μια βιοποικιλότητα από τις υψηλότερες ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης".

"Εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης και της συνύπαρξης χλωριδικών περιοχών όπως είναι η μεσογειακή, η ευρωπαϊκή και η ιρανοκασπική, η χλωρίδα της Ελλάδας είναι από τις πλουσιότερες της Ευρώπης, με περισσότερα από 6000 είδη και υποείδη ανώτερων φυτών".

Πλούσια η χλωρίδα της Ελλάδας

Όπως επισημαίνει ο κ. Δημόπουλος, η Ελλάδα κατέχει το 6% της έκτασης της Μεσογείου, αλλά το 26% της μεσογειακής χλωρίδας. Η ελληνική χλωρίδα, λαμβάνοντας υπόψη τον πλούτο της σε είδη σε σχέση με την έκτασή της (ως μέτρο της βιοποικιλότητας), είναι μεταξύ των πλουσιότερων χλωρίδων των ευρωπαϊκών και των μεσογειακών ή των μεσογειακού κλιματικού τύπου περιοχών.

"Η Ελλάδα, με βάση την έκτασή της, θα αναμενόταν να έχει περίπου 4000 είδη. Όμως, καταγράψαμε 6600 είδη, επομένως χαρακτηρίζεται περίπου από 50% μεγαλύτερο πλούτο σε είδη φυτών σε σύγκριση με τα στατιστικώς αναμενόμενα" λέει ο καθηγητής.

Ωστόσο, στο ερώτημα ποιος είναι, σήμερα, ο ακριβής αριθμός φυτών που συνθέτουν τη χλωρίδα της Ελλάδας, οι απαντήσεις πριν από την έκδοση του καταλόγου ήταν προσεγγιστικές, με τους επιστήμονες να υπολογίζουν σε περίπου 6300 τον αριθμό των φυτών.

Αντιλαμβανόμενη την ολοένα μεγαλύτερη αναγκαιότητα για την πλήρη γνώση και την έκδοση του πρώτου Καταλόγου Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας, η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία αποφάσισε το 2010 τη συγκρότηση μιας ομάδας Ελλήνων και ξένων επιστημόνων για την κατάρτιση και έκδοση του πρώτου Καταλόγου Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας (Checklist of the Vascular Plants of Greece).

Στην Επιτροπή Συντονισμού της έκδοσης συμμετείχαν - εκτός από τον κ. Δημόπουλο - οι καθηγητές Γρηγόρης Ιατρού, Στέλλα Κοκκίνη, Θεοφάνη Κωνσταντινίδη και Δημήτριος Τζανουδάκη, καθώς και οι ξένοι επιστήμονες Αrne Strid (Orb?k, Denmark), Erwin Bergmeier (University of Gottingen, Germany) και Thomas Raus (BGBM- Frei University Berlin, Germany).

Το βιβλίο ολοκληρώθηκε τρία χρόνια μετά, αποτελείται από 370 σελίδες και είναι κοινή έκδοση της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας και του Βοτανικού Μουσείου - Βοτανικού Κήπου του Βερολίνου, το οποίο χρηματοδότησε και την εκτύπωσή του.

"Οι επιστήμονες εργαστήκαμε όλοι εθελοντικά για την έκδοσή του και τα έσοδα από τις πωλήσεις του (τιμή πώλησης έκαστου 40 ευρώ) θα διατεθούν στο Βοτανικό Μουσείο για την κάλυψη των εξόδων, αλλά και στην Ελληνική Βοτανική Εταιρία" ξεκαθαρίζει ο κ. Δημόπουλος.

Εκτίμησή του είναι, ότι η έκδοση αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη καταγραφή της ελληνικής χλωρίδας, με τη μορφή επεξεργασμένου, σχολιασμένου και πλήρως επιστημονικά τεκμηριωμένου καταλόγου και θα έχει εξαιρετική συμβολή στην προστασία και την αειφορική διαχείριση της βιοποικιλότητας της χώρας μας, αλλά και στην ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία της φύσης.

Η έκδοση θα παρουσιασθεί σήμερα, Πέμπτη 3 Οκτωβρίου το απόγευμα, στην έναρξη του 13ου συνεδρίου της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρίας, που διοργανώνεται σε αμφιθέατρο του Κέντρου Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ, με τίτλο "Το πράσινο της ελπίδας: Η βοτανική σήμερα, θεωρία και πράξη".

Ευρωπαϊκή καριέρα σε ελληνικά προϊόντα

Ευρωπαϊκή καριέρα για το τζατζίκι, τις Κοζανίτικες χυλοπίτες και το σαλέπι. Ήταν ήδη γνωστές στους τουρίστες που επισκέπτονται την Ελλάδα, αλλά τώρα φιλοδοξούν να αποκτήσουν μία πιο μόνιμη σχέση μαζί τους, βρίσκοντας τη θέση τους στο καθημερινό τραπέζι κάθε Ευρωπαίου. Ο λόγος για διάσημες ελληνικές γεύσεις, που σκοπεύουν να "εγκατασταθούν" στα πιάτα των καλύτερων ευρωπαϊκών εστιατορίων, αλλά και στα νοικοκυριά των Ευρωπαίων.

Η τυροσαλάτα, το τζατζίκι, οι υψηλής ποιότητας ελιές και το λάδι της ελληνικής γης, οι Κοζανίτικες χυλοπίτες, το τσάι του βουνού και το σαλέπι που παρασκευάζονται στη Δυτική Μακεδονία, μαζί με τα φημισμένα ροδάκινα του Βελβεντού, τα όσπρια, τα μπαχαρικά και τα κριτσίνια που φτιάχνουν και συσκευάζουν εταιρείες της περιοχής, ξεκινούν τη διεθνή τους "καριέρα", από τη δημοφιλή διεθνή έκθεση τροφίμων και ποτών Anuga, που πραγματοποιείται φέτος στην Κολωνία, από τις 5 έως τις 9 Οκτωβρίου και πρόκειται να δεχθεί περί τους 100.000 επισκέπτες.

Ειδικότερα, οι εν λόγω εταιρείες, συμμετέχουν σε αποστολή στη Γερμανία, που διοργανώνουν η αντιπεριφέρεια Κοζάνης και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Κοζάνης, διεκδικώντας ένα "διαβατήριο" εξαγωγών στις ευρωπαϊκές αγορές.

"Επτά εταιρείες επιλέχθηκαν για την αποστολή με κριτήριο την υψηλή ποιότητα των προϊόντων τους και τη δραστηριοποίησή τους στον εξαγωγικό τομέα" ανέφερε, σε συνέντευξη Τύπου, ο αντιπεριφερειάρχης Κοζάνης, κ. Γιάννης Σόκουτης, κάνοντας επίσης λόγο για πιλοτική αποστολή, τα αποτελέσματα της οποίας θα αξιολογηθούν ώστε να ακολουθήσουν και άλλα αντίστοιχα βήματα.

Της επιλογής των εταιρειών προηγήθηκε πρόσκληση ενδιαφέροντος, στην οποία ανταποκρίθηκαν εταιρείες από τον κλάδο των τροφίμων και των ποτών.

Από την αντιπεριφέρεια και το Επιμελητήριο, διευκρινίζεται ότι η ίδια τακτική θα ακολουθηθεί και σε άλλους κλάδους επαγγελματικής δραστηριότητας, με κοινή προοπτική την προώθηση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων.

Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τα κατεψυγμένα λαχανικά

Πόσο θρεπτικά είναι τα κατεψυγμένα λαχανικά; Με αφορμή τα αποτελέσματα έρευνας, που διεξήγαγε το Εργαστήριο Χημείας και Βιοχημείας Τροφίμων του Α.Π.Θ., απευθυνθήκαμε στον καθηγητή Κωνσταντίνο Μπιλιαδέρη για να λύσει τις απορίες μας.

Τα κατεψυγμένα λαχανικά είναι λιγότερο θρεπτικά; Τα αποτελέσματα της μελέτης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.), που συνέκρινε τη διατροφική ποιότητα νωπών (φρέσκων δύο ή περισσότερων ημερών) και κατεψυγμένων λαχανικών, επιβεβαιώνουν τα δεδομένα της διεθνούς βιβλιογραφίας. Αυτό σημαίνει ότι τα κατεψυγμένα λαχανικά φαίνεται να μην υστερούν διατροφικά σε σχέση με τα νωπά (δύο ή και περισσοτέρων ημερών) μετά τη συγκομιδή τους, με την προϋπόθεση ότι όλες οι διαδικασίες συγκομιδής, επεξεργασίας, ψύξης και συντήρησης υπό κατάψυξη έχουν γίνει σωστά. Η μόνη καλύτερη επιλογή των λαχανικών αυτών είναι το να έχετε δικό σας κήπο και να καταναλώνετε κατευθείαν φρεσκοκομμένα λαχανικά.

Περιέχουν συντηρητικά; Η παραγωγή των κατεψυγμένων λαχανικών έχει να κάνει με μια ολόκληρη διαδικασία επεξεργασίας, που ελέγχεται αυστηρά ώστε να διατηρείται η ποιότητα και η διατροφική αξία του τελικού προϊόντος και μέσα στην οποία περιλαμβάνονται το ζεμάτισμα και η κατάψυξη των λαχανικών. Τα λαχανικά αμέσως μετά τη συγκομιδή τους και τη γρήγορη μεταφορά τους στη μονάδα επεξεργασίας βυθίζονται σε βραστό νερό (90-95° C) ή εκτίθενται σε ατμό (2-4΄), ώστε να απενεργοποιηθούν τα ενδογενή ένζυμα (π.χ. η υπεροξειδάση), που ευθύνονται για την απώλεια της διατροφικής αξίας και των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών τους (χρώμα, υφή, γεύση). Στη συνέχεια, τα λαχανικά, με απενεργοποιημένα τα παραπάνω ένζυμα, καταψύχονται σε θερμοκρασίες μικρότερες των -18° C, όπου και συντηρούνται πριν τελικά φθάσουν στο τραπέζι του καταναλωτή. Χάρη, λοιπόν, στις μεθόδους αυτές, δεν απαιτείται η χρήση συντηρητικών ή άλλων χημικών πρόσθετων.

Πώς διατηρούν το χρώμα, τη γεύση και τα συστατικά τους; Τόσο η θρεπτική αξία των κατεψυγμένων λαχανικών όσο και το χρώμα τους μπορούν και διατηρούνται σε άριστη κατάσταση χάρη στις ειδικές διαδικασίες που χρησιμοποιούνται (ζεμάτισμα, κατάψυξη), στις οποίες αναφερθήκαμε προηγουμένως. Όσο για τη γεύση τους, η κατάψυξη είναι μια φυσική και ήπια μέθοδος συντήρησης που δεν την αλλοιώνει, αρκεί τα λαχανικά να συντηρηθούν σωστά, ώστε να μη διακοπεί η ψυκτική αλυσίδα σε όλα τα στάδια της διαχείρισης και διανομής των κατεψυγμένων προϊόντων (να διατηρείται σταθερή η θερμοκρασία τους).

Άφησα ένα προϊόν στη συντήρηση. Έχει χαλάσει; Αν η θερμοκρασία της συντήρησης είναι γύρω στους 3-4° C, τότε το προϊόν μπορεί να διατηρηθεί μέχρι 24 ώρες. Μετά, όμως, μπορεί να υπάρξουν αλλοιώσεις, που είναι δυνατό να επηρεάσουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος (π.χ. βιταμίνες, υφή) και τη διατροφική του ασφάλεια (π.χ. ανάπτυξη μικροβιακής χλωρίδας). Γι’ αυτό πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία και να καταναλώνεται το προϊόν μέσα σε 24 ώρες από τη στιγμή που το βγάζετε από την κατάψυξη.

Μπορώ να καταψύξω λαχανικά στο σπίτι μου; Ο οικιακός καταψύκτης δεν έχει την ίδια ισχύ με έναν εμπορικό, που μπορεί να παγώσει αυτόματα και σε ελάχιστο χρόνο όλο τον καρπό, «σφραγίζοντας» τα διατροφικά και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του. Η διαδικασία κατάψυξης στο οικιακό ψυγείο είναι πολύ πιο αργή και δεν θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα με εκείνο των συστημάτων βιομηχανικής υπερταχείας κατάψυξης.

Μπορούν να αλλοιωθούν; Τα κατεψυγμένα λαχανικά είναι ιδιαίτερα ασφαλή -ακόμα και σε σύγκριση με τα νωπά- χάρη στην ειδική θερμική επεξεργασία και τη διαδικασία γρήγορης κατάψυξης, που μειώνουν το μικροβιακό φορτίο των νωπών και απενεργοποιούν τα ένζυμά τους που προκαλούν αλλοιώσεις. Έτσι, μπορούν να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα (τουλάχιστον έως και 18 μήνες) χωρίς να υπάρχει σημαντική απώλεια της διατροφικής τους αξίας, εφόσον συντηρούνται σε θερμοκρασίες μικρότερες των -18° C.

Τι λέει η έρευνα του Α.Π.Θ.; Η πειραματική μελέτη του Α.Π.Θ. αφορούσε τη σύγκριση της διατροφικής ποιότητας τριών νωπών λαχανικών (αρακάς, φασολάκια, μπάμιες) με τα αντίστοιχα κατεψυγμένα μέσα από την αξιολόγηση 3 διατροφικών δεικτών ποιότητας: βιταμίνες Α και C και διαιτητικές ίνες. Η βιταμίνη C αποτελεί τον πρωταρχικό δείκτη ποιότητας, τον πιο ευαίσθητο σε μεταβολές, ενώ οι διαιτητικές ίνες και η βιταμίνη Α είναι δευτερεύοντες παράγοντες ποιότητας, όπως και τα ιχνοστοιχεία ή άλλες βιταμίνες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, φαίνεται ότι τα κατεψυγμένα λαχανικά υπερτερούν στην πλειονότητά τους σε περιεκτικότητα βιταμίνης C σε σύγκριση με δείγματα νωπών λαχανικών, αν τα τελευταία μαζεύτηκαν δύο ή και περισσότερες ημέρες πριν τη διάθεσή τους στην αγορά. Αυτό συμβαίνει γιατί η αποικοδόμηση της βιταμίνης C ξεκινάει αμέσως μετά την κοπή των λαχανικών.